نقش آموزش ترکیبی معماری–کامپیوتر در پرورش تفکر فضایی دانش آموزان ابتدایی

هدف این پژوهش بررسی تاثیر آموزش ترکیبی معماری–کامپیوتر بر پرورش تفکر فضایی دانش آموزان ابتدایی بود. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه های چهارم و پنجم ابتدایی شهر بود که ۶۰ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به صورت تصادفی به دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و کنترل (۳۰ نفر) تقسیم شدند. گروه آزمایش طی ۱۲ جلسه ۹۰ دقیقه ای آموزش ترکیبی دریافت کرد که شامل فعالیت های مدل سازی فیزیکی معماری (ساخت ماکت ساختمان، پل، فضای شهری) و مدل سازی دیجیتال با نرم افزارهای ساده، پروژه های گروهی، بازی های آموزشی فضایی و تلفیق هنر و فناوری بود. گروه کنترل برنامه درسی معمول هنر و ریاضی را دنبال کرد. ابزار گردآوری داده ها آزمون استاندارد تفکر فضایی کودکان بود که پایایی آلفای کرونباخ ۰.۸۷ داشت. داده ها با آزمون t مستقل و تحلیل کوواریانس تحلیل شدند. نتایج نشان داد که آموزش ترکیبی معماری–کامپیوتر به طور معناداری (p<۰.۰۰۱) تفکر فضایی را در تمام مولفه ها (تجسم سه بعدی، چرخش ذهنی، ناوبری فضایی، درک روابط و حل مسئله فضایی) ارتقا داد و اندازه اثر در همه مولفه ها بزرگ (۱.۲۹ تا ۱.۴۲) بود. بیشترین پیشرفت در تجسم سه بعدی مشاهده شد. این رویکرد نه تنها مهارت های شناختی فضایی را تقویت کرد، بلکه تمرکز، اعتماد به نفس، انگیزه یادگیری و کاهش اضطراب را نیز به همراه داشت. یافته ها حاکی از آن است که تلفیق فعالیت های معماری عملی با ابزارهای دیجیتال کودک محور، روشی موثر و جذاب برای پرورش تفکر فضایی در سنین ابتدایی به شمار می رود و پیشنهاد می شود در برنامه درسی مدارس ابتدایی ایران گنجانده شود. نتایج با مطالعات پیشین همخوانی داشته و بر اهمیت رویکردهای میان رشته ای تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

آموزش ترکیبی ، معماری دیجیتال ، تفکر فضایی ، دانش آموزان ابتدایی ، مدل سازی سه بعدی