طراحی و تاثیر به کارگیری روش های تاریخ ریاضیات بر باورهای انگیزشی و نگرش به ریاضی در دانش آموزان دختر

هدف از پژوهش حاضر، طراحی و بررسی تاثیر به کارگیری یک برنامه آموزشی یکپارچه مبتنی بر روش های تاریخ ریاضیات بر باورهای انگیزشی و نگرش به ریاضی در دانش آموزان دختر دوره متوسطه بود. این تحقیق با روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل دانش آموزان دختر پایه دهم شهر اهواز در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود که از میان آنان ۶۰ نفر به صورت نمونه گیری خوشه ای انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و کنترل (۳۰ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه تحت آموزش ریاضی با رویکرد تلفیقی تاریخ ریاضیات (شامل روش های روایت گری، حل مسائل تاریخی، مطالعه زندگینامه ریاضیدانان زن و انجام پروژه های گروهی تاریخ محور) قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل آموزش سنتی ریاضی را دریافت کرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه های استاندارد باورهای انگیزشی (شامل خرده مقیاس های خودکارآمدی، ارزش تکلیف و جهت گیری هدف) و نگرش به ریاضی (شامل مولفه های عاطفی، شناختی و ارزشی) بود که در دو مرحله پیش و پس از مداخله اجرا شد. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان داد که پس از کنترل اثر پیش آزمون، بین عملکرد دو گروه در متغیرهای وابسته تفاوت معناداری وجود دارد. به طور مشخص، گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل، نمرات بالاتری در خودکارآمدی ریاضی، ارزش گذاری درونی و کاربرد ریاضی، و همچنین نگرش کلی مثبت تر با کاهش معنادار در اضطراب ریاضی کسب کردند. این نتایج حاکی از اثربخشی برنامه طراحی شده در تقویت باورهای انگیزشی و بهبود نگرش دانش آموزان دختر است. بر اساس یافته ها می توان نتیجه گرفت که تلفیق نظام مند تاریخ ریاضیات در آموزش، با ارائه چارچوبی انسانی و فرهنگی، نه تنها بر درک مفهومی، بلکه بر ابعاد عاطفی-انگیزشی یادگیری ریاضی تاثیر عمیقی دارد و می تواند به عنوان یک راهبرد آموزشی موثر برای کاهش فاصله جنسیتی در حوزه ریاضیات به کار رود.

کلیدواژه ها:

تاریخ ریاضیات ، باورهای انگیزشی ، نگرش به ریاضی ، دانش آموزان دختر ، آموزش ریاضی