طراحی و اعتبارسنجی الگوی مدیریت مدرسه ای مبتنی بر پرورش تفکر فلسفی در دانش آموزان دوره ابتدایی

این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگوی مدیریت مدرسه ای مبتنی بر پرورش تفکر فلسفی در دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شد. پژوهش از نوع مروری-تحلیلی و اعتبارسنجی محتوایی است و بر پایه مطالعات داخلی و بین المللی مرتبط با برنامه فلسفه برای کودکان (P۴C) و مدیریت آموزشی تفکرمحور تدوین گردید. در گام نخست، با مرور نظام مند ادبیات و پیشینه، ابعاد و مولفه های اولیه الگو استخراج شد که شامل پنج مولفه اصلی بود: اجتماع پژوهشی فلسفی به عنوان هسته مرکزی، برنامه درسی یکپارچه مبتنی بر کاوشگری، رهبری تحول آفرین مدرسه، توانمندسازی معلمان و تسهیل گری گفت وگو، و نظام ارزیابی فرآیندی و بازخورد سازنده. روابط ساختاری میان مولفه ها به صورت شبکه ای و بازخوردی تعریف شد که در آن اجتماع پژوهشی نقش محوری دارد و سایر مولفه ها آن را پشتیبانی می کنند. در مرحله اعتبارسنجی، الگو از طریق معیارهای جامعیت، همخوانی نظری، تناسب رشدی و انطباق فرهنگی توسط گروهی از متخصصان فلسفه آموزش، مدیران مدارس و پژوهشگران حوزه کودک بررسی و تایید شد. نتایج نشان داد که مولفه اجتماع پژوهشی با وزن ۲۸ درصد و توانمندسازی معلمان با سطح اعتبار بسیار بالا، مهم ترین اجزای الگو هستند. ویژگی های اجرایی الگو شامل انعطاف پذیری در انتخاب موضوعات، زمان بندی منظم جلسات گفت وگو، ادغام تدریجی در برنامه درسی رسمی، مشارکت والدین و استفاده از روش کاوشگری بود که آن را برای اجرا در مدارس ابتدایی ایران عملی می سازد. مزایای الگو شامل تقویت پایدار مهارت های تفکر، بهبود روابط میان فردی و اخلاقی، افزایش سرزندگی تحصیلی و هم راستایی با اهداف سند تحول بنیادین است. محدودیت ها نیز عمدتا به نیاز به آموزش مستمر معلمان، مقاومت فرهنگی-اداری و دشواری ارزیابی کیفی تفکر مربوط می شود. این الگو می تواند به عنوان چارچوبی برای سیاست گذاری آموزشی و تبدیل مدارس ابتدایی به مراکز یادگیری فعال و پرسشگر مورد استفاده قرار گیرد. پژوهش های آینده پیشنهاد می شود اجرای آزمایشی الگو، توسعه ابزارهای ارزیابی بومی و بررسی عوامل میانجی موفقیت آن را دنبال کنند.

کلیدواژه ها:

مدیریت مدرسه ای ، تفکر فلسفی ، فلسفه برای کودکان ، اجتماع پژوهشی ، دوره ابتدایی