طراحی و سنجش اثربخشی الگوی کلاس درس معکوس در آموزش مفاهیم ریاضی پایه ی چهارم ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف طراحی و سنجش اثربخشی الگوی کلاس درس معکوس در آموزش مفاهیم ریاضی پایه چهارم ابتدایی انجام شده است. با توجه به چالش های رایج در یادگیری ریاضی در دوره ابتدایی-از جمله درک سطحی مفاهیم، اضطراب امتحان، مشارکت پایین و وابستگی به روش های سنتی تدریس-ضرورت بهره گیری از رویکردهای نوین آموزشی بیش از پیش احساس می شود. همان گونه که در متن مقاله آمده است: «پژوهش حاضر با هدف طراحی و ارزیابی اثربخشی مدل کلاس درس معکوس در آموزش مفاهیم ریاضی پایه چهارم ابتدایی انجام شده است.» بر این اساس، مدل کلاس درس معکوس به عنوان رویکردی مبتنی بر یادگیری فعال، خودتنظیمی و تعامل محور، در این پژوهش طراحی و اجرا شد. پژوهش شبه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل ۶۰ دانش آموز پایه چهارم دبستان شهید کلاهدوز شهر بروجرد بود که به صورت در دسترس انتخاب و در دو گروه ۳۰ نفره تقسیم شدند. گروه آزمایش پیش از کلاس از محتوای ویدیویی آموزشی استفاده کرد و در کلاس به فعالیت های تعاملی، حل مسئله و بحث گروهی پرداخت؛ در حالی که گروه کنترل با روش سنتی آموزش دید. ابزارهای پژوهش شامل آزمون پیشرفت تحصیلی ریاضی، پرسشنامه انگیزش تحصیلی پینتریچ، و مصاحبه نیمه ساخت یافته با معلمان بود. مداخله طی ۸ جلسه در مدت ۴ هفته اجرا شد. نتایج تحلیل های آماری نشان داد که مدل کلاس درس معکوس تاثیر معناداری بر بهبود عملکرد ریاضی داشته است؛ به طوری که میانگین نمرات گروه آزمایش (۱۷.۲) به طور معناداری بالاتر از گروه کنترل (۱۴.۱) بود. اندازه اثر کوهن برابر با ۱.۳۴ محاسبه شد که نشان دهنده اثر بسیار بزرگ مداخله است. همچنین، تحلیل مولفه های انگیزش تحصیلی نشان داد که گروه آزمایش در انگیزش درونی، خودکارآمدی و کاهش اضطراب امتحان عملکرد بهتری داشت. یافته های کیفی حاصل از مصاحبه ها نیز حاکی از افزایش مشارکت، صرفه جویی در زمان تدریس، رشد استقلال یادگیری و تقویت خودتنظیمی در میان دانش آموزان بود. در مجموع، نتایج پژوهش نشان می دهد که الگوی کلاس درس معکوس می تواند به عنوان یک رویکرد بومی سازی شده، قابل اجرا و مبتنی بر شواهد برای ارتقای کیفیت آموزش ریاضی در دوره ابتدایی به کار گرفته شود و زمینه ساز یادگیری عمیق تر، انگیزش بیشتر و کاهش فشار روانی دانش آموزان گردد. این یافته ها می تواند راهنمایی عملی برای معلمان، مدیران و سیاست گذاران آموزشی در جهت تحول در شیوه های تدریس ریاضی باشد.

کلیدواژه ها:

کلاس درس معکوس ، آموزش ریاضی ، یادگیری فعال ، انگیزش تحصیلی