مدل های نوین ارزیابی عملکرد مدیران مدارس: فراتر از معیارهای آزمون محور

پژوهش حاضر با هدف بررسی مدل های نوین ارزیابی عملکرد مدیران مدارس: فراتر از معیارهای آزمون محور انجام پذیرفت. این پژوهش از نوع مروری و توصیفی-تحلیلی بود. از لحاظ روش، این مطالعه با بهره گیری از تکنیک تحلیل محتوا و با رویکرد کیفی، به بررسی ۲۶ منبع منتخب (شامل ۱۳ منبع فارسی و ۱۳ منبع انگلیسی) که با روش نمونه گیری هدفمند و معیارمحور از میان پژوهش های مرتبط در بازه زمانی ۱۴۰۴-۱۳۹۸ و ۲۰۱۹-۲۰۲۶ انتخاب شدند، پرداخت. داده ها از طریق مطالعه کتابخانه ای و با ابزار فیش برداری نظام مند گردآوری و طی مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بررسی نظام مند نشان داد مدل های نوین ارزیابی مدیران مدارس، فراتر از معیارهای آزمون محور، بر شایستگی های چندبعدی (رهبری آموزشی، فرهنگی، راهبردی) تاکید دارند و از ابزارهای ترکیبی (نظرسنجی ۳۶۰ درجه، پورتفولیو، مشاهده) استفاده می کنند. این مدل ها با تغییر نقش ارزیاب به «مربی» و مدیر به «شریک فعال»، توسعه حرفه ای را هدف قرار می دهند. با این حال، اجرا با چالش هایی چون مقاومت در برابر تغییر، کمبود مهارت ارزیابان، فقدان چارچوب بومی و تنش بین اهداف پاسخگویی و توسعه مواجه است. در ایران، اگرچه پشتوانه نظری وجود دارد، در عمل سلطه رویکردهای کمی و فرم محور مشهود است. عوامل کلیدی موفقیت شامل تعهد رهبری، آموزش گسترده، اجرای گام به گام و پیوند ارزیابی با نظام پشتیبانی توسعه ای است. حرکت به سمت ارزیابی نوین، یک ضرورت راهبردی برای ارتقای کیفیت رهبری مدرسه است. این تغییر نیازمند تحولی فرهنگی است که در آن اعتماد، شفافیت و یادگیری مستمر جایگزین کنترل و قضاوت صرف شود. برای ایران، تدوین چارچوب شایستگی بومی، سرمایه گذاری بر تربیت ارزیابان-مربیان و آغاز پروژه های پایلوت با پشتیبانی کامل، گام های اولیه حیاتی محسوب می شوند.

کلیدواژه ها:

مدل ، عملکرد مدیران ، مدارس ، معیارها ، آزمون محور