بررسی روش های تدریس کتاب فارسی در دوره ابتدایی

هدف اصلی این پژوهش، بررسی روش های تدریس کتاب فارسی در دوره ابتدایی بود. این پژوهش با ماهیت کاربردی و در چارچوب روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد کیفی انجام شد. ابزار اصلی گردآوری اطلاعات، روش کتابخانه ای و اسنادی مبتنی بر مرور نظام مند منابع معتبر داخلی و خارجی شامل مقالات، کتب و پایان نامه ها بود. داده های گردآوری شده با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و رویکرد استقرایی، مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد که روش های سنتی غالب تدریس فارسی (مانند سخنرانی یک سویه، حفظ محوری و کتاب محوری) با چالش های عمیقی مواجه هستند که از آن جمله می توان به کاهش انگیزه و علاقه دانش آموزان، یادگیری سطحی و زودگذر، عدم پرورش تفکر انتقادی و خلاقیت، ناتوانی در ارتباط برقراری درس با زندگی واقعی، و بی توجهی به تفاوت های فردی اشاره کرد. در مقابل، تحلیل ها موید برتری روش های نوین و فعال تدریس مانند یادگیری مشارکتی، پروژه ای، کلاس معکوس، بازی وارسازی، روش های خلاقیت محور (بارش مغزی، بدیعه پردازی، ایفای نقش) و ادغام هدفمند فناوری بودند. این روش ها با تغییر نقش معلم به تسهیل گر و فعال سازی نقش دانش آموز به عنوان سازنده دانش، منجر به یادگیری عمیق تر و پایدارتر، تقویت مهارت های سطح بالای شناختی (تحلیل، ترکیب، ارزشیابی)، افزایش انگیزه و نگرش مثبت نسبت به زبان فارسی، و پرورش همزمان مهارت های اجتماعی، ارتباطی و حل مسئله می شوند. با این حال، یافته ها همچنین چالش های اجرایی مهمی را در بافت آموزشی ایران آشکار ساخت، از جمله نابرابری در دسترسی به امکانات و فناوری، مقاومت در برابر تغییر، کمبود آموزش عملی و توانمندسازی معلمان، حجم بالای محتوای درسی و تراکم جمعیت کلاس ها. این پژوهش بر ضرورت گذار از پارادایم سنتی به سمت روش های نوین به عنوان یک نیاز فرهنگی و آموزشی تاکید کرده و موفقیت این گذار را مشروط به رویکردی تدریجی، واقع گرا و بومی سازی شده می داند. بر این اساس، ارائه الگوی تلفیقی انعطاف پذیر که ترکیب هوشمندانه ای از روش های فعال را با توجه به محتوای درسی هر پایه و شرایط واقعی کلاس پیشنهاد می دهد، به عنوان راه حل کلیدی مطرح شد.

کلیدواژه ها:

روش تدریس ، کتاب فارسی ، ابتدایی