مقایسه اختلالات اضطرابی در فرزندان خانواده های دچار طلاق عاطفی و خانواده های عادی

خانواده نخستین بستر رشد هیجانی کودک است و کیفیت روابط میان والدین، نقشی تعیین کننده در سلامت روان فرزندان دارد. طلاق عاطفی وضعیتی است که در آن زوجین به رغم ادامه ی زندگی مشترک، از نظر عاطفی و ارتباطی از یکدیگر فاصله گرفته و رابطه ی آنان با سردی، بی تفاوتی یا تعارض مزمن همراه است. پژوهش حاضر با هدف مقایسه ی نشانه های اضطراب در فرزندان خانواده های دچار طلاق عاطفی و فرزندان خانواده های عادی انجام شد. طرح پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه ی اجرا توصیفی از نوع علی مقایسه ای (پس رویدادی) بود. جامعه ی آماری را دانش آموزان شهر مشهد و والدین آنان در سال تحصیلی ۱۴۰۴ تشکیل دادند. با استفاده از روش نمونه گیری چندمرحله ای، ۱۰۰ دانش آموز به همراه والدینشان انتخاب شدند و بر اساس نمره ی پرسشنامه ی طلاق عاطفی گاتمن، در دو گروه ۵۰ نفری خانواده های دچار طلاق عاطفی و خانواده های عادی قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه ی طلاق عاطفی گاتمن و مقیاس اضطراب کودکان اسپنس (SCAS) بود. داده ها با استفاده از آزمون t مستقل و تحلیل کوواریانس تحلیل شدند. نتایج نشان داد که فرزندان خانواده های دچار طلاق عاطفی در مقایسه با فرزندان خانواده های عادی، نشانه های اضطراب به طور معناداری بالاتری را گزارش کرده اند. این تفاوت در تمام خرده مقیاس های اضطراب، شامل اضطراب جدایی، هراس اجتماعی، وسواس فکری عملی، هراس از آسیب جسمانی، حمله ی پانیک/آگورافوبیا و اضطراب فراگیر، مشاهده شد. همچنین، تحلیل کوواریانس نشان داد که حتی پس از کنترل اثر متغیر وضعیت اقتصادی اجتماعی، رابطه ی معنادار میان طلاق عاطفی والدین و میزان نشانه های اضطراب فرزندان همچنان پایدار باقی می ماند. فرزندان خانواده های دچار طلاق عاطفی، به رغم حفظ ظاهر و ساختار خانواده، در مقایسه با فرزندان خانواده های عادی نشانه های اضطراب بیشتری را تجربه می کنند و این تفاوت مستقل از متغیرهای جمعیت شناختی است. یافته ها با نظریه ی امنیت هیجانی هم سو بوده و بر اهمیت توجه به کیفیت روابط والدین، فراتر از وضعیت حقوقی ازدواج، در شناسایی زودهنگام کودکان در معرض خطر و طراحی مداخلات پیشگیرانه تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

طلاق عاطفی ، نشانه های اضطراب ، دانش آموزان ، خانواده ، نظریه ی امنیت هیجانی