بازنمایی گفتمان تربیتی نهاد مدرسه در آثار هوشنگ مرادی کرمانی (با تاکید بر داستان های خمره و قصه های مجید)

در ادبیات داستانی کودک و نوجوان، نهاد مدرسه نه تنها به عنوان فضای آموزشی، بلکه به مثابه بستری برای بازتولید گفتمان های قدرت، نظم و انضباط بازنمایی می شود. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی و با تکیه بر چارچوب نظری فوکو، به بررسی سازوکارهای قدرت و تربیت در اثر داستانی «خمره» و چهار داستان منتخب از مجموعه ی «قصه های مجید» (داستان های «انشانویس»، «تشویق»، «ناظم» و «نمره») اثر هوشنگ مرادی کرمانی می پردازد. هدف پژوهش، تحلیل شیوه هایی است که از طریق آن ها، گفتمان تربیتی رسمی در مدرسه بازتولید یا به چالش کشیده می شود. روش پژوهش کیفی است و داده ها با نمونه گیری هدفمند از موقعیت ها، گفت وگوها و توصیف های مرتبط با فضای مدرسه گردآوری و تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد که مدرسه در این آثار، به عنوان نهادی انضباطی و دیوان سالار ترسیم می شود که از طریق مراقبت از بدن، تنبیه، طرد فرهنگی و نظم نمادین، سوژه های مطیع تربیت می کند. در مقابل، مقاومت های روزمره دانش آموزان، زبان طنز، تجربه زیسته کودکانه، و رفتارهای متناقض معلمان، گفتمان رسمی را با چالش مواجه می سازد. این تحلیل نشان می دهد که مرادی کرمانی، با نگاهی انتقادی، مدرسه را به مثابه میدانی برای تقابل قدرت و مقاومت بازخوانی می کند.

کلیدواژه ها:

گفتمان تربیتی ، نهاد مدرسه ، خمره ، قصه های مجید ، هوشنگ مرادی کرمانی