نقش الگوهای استفاده از شبکه های اجتماعی در تشدید انزوای عاطفی دختران روستایی دوره متوسطه اول: مطالعه ای همبستگی در روستاهای علی عرب و حجت آباد شهرستان چادگان

این پژوهش نقش شبکه های اجتماعی (SNS) را در تشدید انزوای عاطفی دانش آموزان دختر متوسطه اول (پایه های هفتم تا نهم) روستاهای علی عرب و حجت آباد شهرستان چادگان، استان اصفهان بررسی می کند. انزوای عاطفی در محیط روستایی به دلیل محدودیت های جغرافیایی، فشارهای فرهنگی-جنسیتی و کمبود روابط آفلاین تشدید می شود، در حالی که SNS ظاهرا ارتباط فراهم می کند اما اغلب از طریق استفاده منفعل (اسکرولینگ) انزوا را افزایش می دهد. پژوهش توصیفی-همبستگی مقطعی بر جامعه ۱۰۰ نفری دو مدرسه روستایی انجام شد. نمونه ۸۰ نفر با نمونه گیری خوشه ای-طبقه ای انتخاب گردید. ابزارها شامل پرسشنامه محقق ساخته استفاده از SNS (روایی ۸۷/۰ α=، ۸۹/۰ CVR=) و مقیاس UCLA انزوای عاطفی (۹۱/۰ α=) بودند. داده ها مهر ۱۴۰۴ جمع آوری و با SPSS تحلیل توصیفی (میانگین)، همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه، t-test و ANOVA بررسی شد. نتایج نشان داد که استفاده از SNS عمدتا منفعل و طولانی مدت گزارش شد. انزوای عاطفی متوسط رو به بالا بود و نیمی از شرکت کنندگان سطح شدید نشان دادند. همبستگی مثبت معنادار بین زمان/نوع استفاده منفعل SNS و انزوا مشاهده شد. رگرسیون تایید کرد استفاده منفعل قوی ترین پیش بینی کننده است. تفاوت معنادار بر اساس پایه تحصیلی (پایه هشتم بالاتر) و وضعیت اقتصادی (کم درآمد آسیب پذیرتر) وجود داشت. یافته ها مدل Uses and Gratifications را تایید کرده و نشان می دهد SNS در روستای ایران، به ویژه منفعل آن، از طریق مقایسه اجتماعی انزوا را تشدید می کند؛ اثر در پایه هشتم و خانواده های کم درآمد شدیدتر است. محدودیت ها: مقطعی بودن و خودگزارشی. با استفاده از کارگاه های سواد رسانه ای مدرسه محور، فعالیت های آفلاین، نظارت والدینی و ادغام مدیریت SNS در برنامه درسی چادگان می توان پژوهش گپ محلی سلامت روان دختران روستایی را پر کرده و سیاست گذاران را به مداخلات پیشگیرانه برای حفظ سرمایه انسانی و همخوانی با SDG ۳ و ۵ هدایت می کند.

کلیدواژه ها:

شبکه های اجتماعی ، انزوای عاطفی ، دختران روستایی ، متوسطه اول ، چادگان ، سواد رسانه ای