نقش میانجی احساس ارزشمندی در نقش خانوادگی در رابطه بین درونگرایی و افسرده خویی در زنان جوان ایرانی

پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش میانجی احساس ارزشمندی در نقش خانوادگی در ارتباط میان درون گرایی و افسرده خویی در زنان جوان ایرانی انجام شد. با توجه به جایگاه محوری نقش های خانوادگی در فرهنگ ایرانی و تاثیر آنها بر سازه های هویتی و هیجانی زنان بررسی این روابط می تواند در روشن سازی سازوکارهای روان شناختی مرتبط با خلق افسرده پایدار نقش بسزایی و مبتنی ایفا کند (Demo, ۱۹۶۷; Coopersmith, ۱۹۶۵; Rosenberg, ۱۹۹۲). این مطالعه از نوع توصیفی بر مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل زنان ۲۰ تا ۳۵ ساله ساکن شهر شیراز در سال ۱۴۰۴ بود که از میان آنان ۱۰۰ نفر به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسش نامه NEO-FFI برای سنجش درون گرایی (Costa & More، ۱۹۹۲) گواهی و همکاران (۱۳۸۴)، نسخه بازسازی شده مقیاس احساس ارزشمندی روزنبرگ در زمینه نقش خانوادگی (Rosenberg، ۱۹۶۵) و مقیاس افسرده خویی کلارک و واتسون (Clark & Watson، ۱۹۹۱; بشارت، ۱۳۹۰) بود. تحلیل داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر در نرم افزارهای SPSS و AMOS انجام گرفت. نتایج نشان داد که درون گرایی با افسرده خویی رابطه مثبت و معنادار دارد و با احساس ارزشمندی در نقش خانوادگی رابطه منفی و معنادار برقرار می کند (Kotov et al., ۲۰۱۱; Klein et al., ۱۹۹۷; Watson & Clark, ۲۰۱۰). همچنین احساس ارزشمندی با افسرده خویی رابطه منفی و معنادار نشان داد (Sowislo & Orth, ۲۰۱۳; احمدی و فاضلی، ۱۳۹۸). مدل تحلیل مسیر بیانگر آن بود که احساس ارزشمندی به صورت معنادار نقش میانجی در ارتباط بین درون گرایی و افسرده خویی ایفا می کند؛ بدین معنا که درون گرایی از طریق کاهش احساس ارزشمندی در نقش خانوادگی به افزایش نشانه های افسرده خویی منجر می شود. این یافته ها بر اهمیت احساس ارزشمندی در نقش خانوادگی به عنوان سازه های فرهنگی اجتماعی در تبیین پیوند میان ویژگی های شخصیتی و مشکلات خلقی زنان ایرانی تاکید دارد و بر ضرورت طراحی مداخلات روان شناختی مبتنی بر تقویت احساس ارزشمندی زنان در نقش های خانوادگی برای پیشگیری از افسرده خویی اشاره می کند (Orth & Robins, ۲۰۱۴; بهرامی و قاسم زاده، ۱۴۰۰).

کلیدواژه ها:

درون گرایی ، افسرده خویی ، احساس ارزشمندی ، نقش خانوادگی ، زنان جوان