تبیین رابطه سرمایه اجتماعی مدرسه و گرایش دانش آموزان به رفتارهای پرخطر نوظهور: مطالعه جامعه شناختی در مدارس دوره اول متوسطه

پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش سرمایه اجتماعی مدرسه در کاهش گرایش دانش آموزان به رفتارهای پرخطر نوظهور انجام شده است. با توجه به گسترش چالش هایی نظیر کاهش تعاملات مدرسه ای، افت مشارکت اجتماعی، استفاده افراطی از فضای مجازی و تنش های هویتی دوره نوجوانی، بررسی سازوکارهای جامعه شناختی موثر بر رفتارهای دانش آموزان ضروری به نظر می رسد. روش پژوهش توصیفی-همبستگی است. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه نهم مدارس دولتی آموزش و پرورش منطقه نازلو ارومیه در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ است که ۳۰۰ نفر از آن ها با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته «سرمایه اجتماعی مدرسه» بر اساس مدل پاتنام (Putnam, ۲۰۰۰) و پرسشنامه رفتارهای پرخطر نوجوانان (Jessor, ۱۹۹۸) بود. روایی محتوا با نظر متخصصان تایید و پایایی با آلفای کرونباخ ۰.۸۴ به دست آمد. یافته ها نشان داد سرمایه اجتماعی مدرسه با گرایش به رفتارهای پرخطر رابطه معنادار و معکوس دارد (r = -۰.۴۱). همچنین مولفه اعتماد نهادی و مشارکت مدرسه ای بیشترین قدرت پیش بینی کاهش رفتارهای پرخطر را داشتند. بر اساس نتایج، تقویت شبکه تعاملات مدرسه، بهبود کیفیت ارتباط معلم-دانش آموز و توسعه فعالیت های مشارکتی می تواند نقش موثری در کنترل آسیب های اجتماعی دانش آموزان ایفا کند.

کلیدواژه ها:

سرمایه اجتماعی ، رفتارهای پرخطر ، جامعه شناسی ، آموزش ، مشارکت مدرسه ای ، نوجوانی