الگوهای جهانی و سازوکارهای چند عاملی: خودکشی مرور جامع دیدگاههای روان شناختی، عصب زیستی و اجتماعی-فرهنگی

خودکشی یکی از پیچیده ترین رفتارهای انسانی و یک معضل عمده سلامت جهانی است که سالانه جان بیش از هفتصد هزار نفر را در سراسر دنیا می گیرد. این پدیده به عنوان کنشی عمدی برای پایان دادن به رنج روانی تحت تاثیر تعامل پیچیده عوامل روان شناختی، زیستی، اجتماعی و فرهنگی قرار دارد. مرور حاضر با بهره گیری از داده های پژوهشی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵، به بررسی ابعاد مفهومی، تاریخی، اپیدمیولوژیک، علل چند عاملی و رویکردهای درمانی و پیشگیرانه خودکشی پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که ریشه های خودکشی اغلب با افسردگی، ناامیدی، تروماهای کودکی، اختلالات تمایز یافتگی و ناکارآمدی شبکه های اجتماعی همراه است. همچنین نقش عوامل عصب زیستی مانند اختلال در محور HPA، کاهش فعالیت سروتونرژیک و ناهنجاری های قشر پیش پیشانی در رفتار خودکشی برجسته است. در بعد فرهنگی، باورها و نگرش های اجتماعی نسبت به خودکشی به شکل قابل توجهی بر شیوع و تفسیر آن اثرگذارند. در نهایت مرور مطالعات نشان می دهد کارآمدترین مداخلات پیشگیرانه شامل درمان شناختی رفتاری (CBT)، رفتار درمانی دیالکتیکی (DBT) و برنامه های آموزش جامعه محور همراه با غربالگری زودهنگام است.

کلیدواژه ها:

خودکشی ، دیدگاههای روانشناسی ، اجتماعی ، فرهنگی