مطالعه نشانه های هشدار دهنده ی اقدام به خودکشی نوجوانان از منظر همسالان

خودکشی یکی از چالش های فزاینده ی سلامت روان نوجوانان است که به عنوان سومین علت مرگ در این گروه سنی شناخته می شود. نشانه های هشدار دهنده ی اقدام به خودکشی هرچند گاه مبهم و چندلایه اند اما در تعاملات روزمره ی نوجوانان با همسالان قابل مشاهده تر از روابط رسمی با والدین یا معلمان هستند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین تجربه ی زیسته ی نوجوانان در مواجهه با نشانه های هشدار دهنده ی اقدام به خودکشی دوستان یا همسالانشان انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و بهره گیری از پدیدارشناسی در میان ۱۴ نوجوان ۱۴ تا ۱۸ ساله در استان قزوین صورت گرفت که تجربه ی مستقیم یا غیر مستقیم مواجهه با اقدام به خودکشی همسالان داشتند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختار یافته گردآوری و با الگوی شش مرحله ای تحلیل مضمون براون و کلارک (۲۰۰۶) بررسی شد. تحلیل داده ها منجر به شناسایی ۱۳۷ کد باز، ۵۴ مضمون فرعی و ۶ مضمون اصلی گردید. مضامین اصلی شامل «تجربه های روان شناختی آسیب زا، تعارض ها و ناکامی های بین فردی»، «تجربه های خانوادگی ناسالم»، «نشانه های هشداردهنده رفتاری و جسمی، عوامل اجتماعی، ارزشی موثر و بحران معنایی و دینی» بودند. مضمون هسته ای پژوهش نیز تنهایی وجودی و گسست های چندلایه رابطه ای، روانی، خانوادگی، اجتماعی و «معنایی شناسایی شد. یافته ها نشان می دهد نشانه های هشدار دهنده اقدام به خودکشی ماهیتی چندبعدی داشته و در لایه های روانی، اجتماعی و معنایی زندگی نوجوانان تنیده اند؛ لایه هایی که همسالان به دلیل نزدیکی عاطفی بیش از دیگران قادر به مشاهده آن هستند. بر این اساس، تقویت نقش همسالان به عنوان ناظران حساس و آموزش مهارت های شناسایی و واکنش ایمن می تواند رویکردی موثر در برنامه های پیشگیری از خودکشی نوجوانان باشد.

کلیدواژه ها:

خودکشی نوجوانان ، نشانه های هشدار دهنده ، همسالان ، پدیدارشناسی