بررسی تاثیر عوامل توپوگرافی پوشش گیاهی و تیپ خاک بر کربن آلی خاک در اکوسیستم های جنگلی

بررسی کربن آلی خاک (SOC) یکی از مهمترین شاخص های کیفیت خاک و پایداری اکوسیستم های جنگلی محسوب می شود و نقش اساسی در چرخه جهانی کربن، حاصلخیزی خاک و کاهش غلظت دی اکسیدکربن جو دارد. شناخت عوامل موثر بر تغییرات کربن آلی خاک می تواند نقش مهمی در مدیریت پایدار جنگل ها و برنامه ریزی حفاظتی داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر ارتفاع از سطح دریا، تیپ پوشش گیاهی، عمق خاک و تیپ خاک بر درصد کربن آلی خاک در رویشگاه های جنگلی انجام شد. نمونه برداری خاک در تیپ های مختلف جنگلی و در طبقات ارتفاعی متفاوت انجام و درصد کربن آلی با روش استاندارد آزمایشگاهی اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که اختلاف معنی داری بین طبقات ارتفاعی، تیپ های پوشش گیاهی، اعماق مختلف و تیپ های خاک از نظر درصد کربن آلی وجود دارد. بیشترین درصد کربن آلی در ارتفاع کمتر از ۵۰۰ متر، تیپ جنگلی بلند مازو انجیلی ممرزستان (لایه سطحی خاک تا ۲۰ سانتی متر) و خاک های یوتریک کمبی سول مشاهده شد. کاهش درصد کربن آلی در ارتفاعات بالاتر عمدتا ناشی از تغییر شرایط اقلیمی، کاهش فعالیت زیستی خاک و تغییر در تولید زیست توده گیاهی است. همچنین کاهش کربن آلی در اعماق پایین تر به دلیل کاهش ورود بقایای گیاهی و فعالیت ریشه ها ارزیابی شد. نتایج این پژوهش نشان می دهد که ویژگی های توپوگرافی، نوع پوشش گیاهی و خصوصیات خاک به صورت همزمان بر تغییرپذیری کربن آلی خاک اثرگذار بوده و باید در برنامه های مدیریت و حفاظت اکوسیستم های جنگلی مورد توجه قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

کربن آلی ، خاک ، ارتفاع از سطح دریا ، پوشش گیاهی ، تیپ خاک ، جنگل