پایش تغییرات کاربری اراضی و توسعه فیزیکی شهری با استفاده از داده های چندزمانه سنجش از دور و سیستم اطلاعات مکانی (مطالعه موردی: شهر رشتخوار)

پایش کاربری اراضی و شناسایی آن نقش مهمی در تصمیم گیری ها برای توسعه فیزیکی شهری و برنامه ریزی شهری ایفا می کند. هدف این پژوهش پایش تغییرات رشد فیزیکی شهری می باشد که برای دستیابی به این هدف از تصاویر ماهواره ای لندست ۵ برای سال های ۱۹۹۸ و ۲۰۰۸ و لندست ۸ برای سال های ۲۰۱۶، ۲۰۲۶ و علم سنجش از دور و سیستم اطلاعات مکانی برای شناسایی و تهیه نقشه کاربری اراضی آن استفاده شده است. تصاویر ماهواره ای از سایت زمین شناسی امریکا (USGS) تهیه و سپس پیش پردازش های لازم بر روی تصاویر صورت گرفت. در مرحله بعدی اراضی اقدام به برداشت نمونه های میدانی در سه کلاس اراضی کشاورزی، اراضی بایر و اراضی شهری شد. این نمونه ها با استفاده از جی پی اس و سامانه Google Earth Pro جمع آوری شدند. شاخص های NDVI و NDBI، برای شناسایی پوشش گیاهی و اراضی شهری استفاده و برای هر تصویر layer stack ساخته شد. برای تهیه نقشه کاربری اراضی از روش طبقه بندی حداکثر احتمال استفاده شد. پس از طبقه بندی تصاویر، به منظور ارزیابی دقت آنها از داده های برداشت زمینی و ماتریس خطا استفاده شده است که بر اساس آن بالاترین دقت برای تصاویر لندست ۸ سال ۲۰۲۶ در طبقه بندی حداکثر احتمال با دقت کلی ۹۷.۵۲ همچنین ضریب کاپای ۹۴درصدی و برای لندست ۸ سال ۲۰۱۶ در این طبقه بندی با دقت کلی ۹۵.۷۹ و ضریب کاپای ۹۱درصدی به دست آمده است. اما در تصاویر لندست ۵ سال های ۱۹۹۸ و ۲۰۰۸ با توجه به نتایج به دست آمده از ماتریس خطا برای سال ۱۹۹۸ در طبقه بندی حداکثر احتمال با دقت کلی ۸۷.۲۵ همچنین ضریب کاپای ۷۶درصدی و برای سال ۲۰۰۸ به ترتیب با دقت کلی ۸۹.۲۴ همچنین ضریب کاپای ۸۲درصدی می باشد. این نتایج نشان دهنده دقت بالای طبقه بندی حداکثر احتمال می باشد. نقشه کاربری اراضی دوره های مختلف شهر رشتخوار نشان دهنده روند تغییرات کاربری ها و بیانگر رشد فیزیکی شهر بیشتر در قسمت اراضی کشاورزی و سپس در اراضی بایر می باشد. با توجه به این نتایج پیشرفت فیزیکی شهر رشتخوار در طی چهار دوره زمانی حاکی از گسترش سریع به ویژه در نواحی شمال و شرق و همچنین شمال غربی و غرب بوده است که این گسترش عمدتا در نتیجه تغییر کاربری اراضی کشاورزی و اراضی بایر به دلیل ساخت مسکن مهر و ایجاد شهرک صنعتی و شهرک خورشید در فاصله زمانی دوره سوم و چهارم بوده است. مساحت اراضی شهری از دوره اول سال ۱۹۹۸ تا دوره چهارم سال ۲۰۲۶ از ۱۴۰ هکتار به ۲۹۴ هکتار افزایش یافته است.

کلیدواژه ها:

سنجش از دور ، تصاویر ماهواره ای لندست ، سیستم اطلاعات جغرافیایی ، توسعه شهری