پاسخ ارقام کلزای بهاره به تنش شوری

به منظور بررسی اثر تنش شوری حاصل از کلرید سدیم (شاهد، ۶ و ۱۲%) بر عملکرد و رشد ارقام بهاره کلزا (ساری گل، دلگان، ظفر، زرفام و RGS۰۰۳) آزمایشی در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳ در خسروشهر تبریز به صورت فاکتوریل و در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. اثرات اصلی رقم، تنش شوری و اثر متقابل تنش شوری x رقم بر کلیه صفات مورد ارزیابی در سطح احتمال ۱% معنی دار بود. نتایج نشان داد که تنش شوری موجب کاهش معنی دار تمام صفات مورد بررسی گردید. در تمام ارقام، بیشترین میزان عملکرد و اجزای آن در شرایط عدم تنش حاصل شد و با افزایش سطوح شوری از میزان عملکرد دانه به طور معنی داری کاسته شد. همچنین بیشترین تاثیر تنش شوری بر روی عملکرد دانه در شرایط تنش ۱۲% ناشی از کلرید سدیم بود. در شرایط شوری ۶% رقم دلگان و در شوری ۱۲% رقم ساری گل بالاترین عملکرد بوته را دارا بودند. رگرسیون گام به گام نشان داد که صفات وزن دانه در خورجین و تعداد خورجین در بوته بیشترین تاثیر را بر عملکرد دانه داشتند و ۹۵ درصد از تغییرات عملکرد دانه را توجیه کردند. تجزیه به عامل ها نشان داد که چهار عامل ۸۰/۸۱ درصد از تغییرات کل داده ها را توجیه کردند. عامل اول با ۳۶/۰۷ درصد بیشترین واریانس، عامل موثر بر رشد نامیده شد. عامل دوم ۱۶/۲۸ درصد از تغییرات را توجیه کرد و تحت عنوان عملکرد و اجزای آن نامیده شد. عامل های سوم و چهارم به ترتیب ۱۴/۸ و ۹/۶۶ درصد از کل تغییرات را توجیه نمودند و تحت عناوین وزن خشک ریشه و وزن هزار دانه نامگذاری شدند. رقم ساری گل با دارا بودن عملکرد دانه بیشتر در شرایط تنش شوری می تواند به عنوان یک رقم متحمل تر معرفی شود. از نتایج حاصل از تجزیه رگرسیون برای عملکرد دانه گیاه می توان دریافت که برای بهبود ژنتیکی این صفت در ارقام کلزا بهتر است از صفات وزن دانه در خورجین و تعداد خورجین در بوته به عنوان معیارهای انتخاب غیرمستقیم استفاده شود. در مجموع رقم ساری گل با دارا بودن عملکرد دانه بیشتر در شرایط تنش شوری می تواند به عنوان یک رقم متحمل تر معرفی شود.

کلیدواژه ها:

تجزیه واریانس ، تنش شوری ، کلزای بهاره ، عملکرد