تاثیر رهبری معنوی بر مشارکت اجتماعی و توسعه روستایی

هدف توسعه روستایی فراتر از بهبود زیرساخت های فیزیکی نیازمند تحول در ظرفیت های انسانی، تقویت سرمایه اجتماعی و ارتقای مشارکت اجتماعی است. هدف پژوهش حاضر واکاوی نقش رهبری معنوی در ارتقای مشارکت اجتماعی روستاییان و تبیین تاثیر آن بر روند توسعه همه جانبه روستایی است. روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد کیفی است و با استفاده از روش تحلیل تماتیک تحلیل مضمون انجام شده است. داده های پژوهش از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از دهیاران، اعضای شوراهای اسلامی روستا، معتمدین محلی، ریش سفیدان، فعالان اجتماعی و نخبگان روستایی گردآوری شد. مشارکت کنندگان با روش نمونه گیری هدفمند و تکنیک گلوله برفی انتخاب شدند و فرآیند مصاحبه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. ابزار پژوهش، راهنمای مصاحبه نیمه ساختار یافته بود که بر اساس مولفه های رهبری معنوی، مشارکت اجتماعی، سرمایه اجتماعی و توسعه روستایی طراحی شد. داده های حاصل از مصاحبه ها پس از پیاده سازی با استفاده از کدگذاری، بازمحوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته ها: تحلیل داده ها منجر به شناسایی سه مضمون اصلی شد: ۱. بازتولید سرمایه اجتماعی از طریق اعتمادسازی، عدالت محوری، شفافیت و عشق نوع دوستانه رهبران محلی؛ ۲. توانمندسازی و گذار از مشارکت منفعل به مشارکت فعال از طریق ایجاد حس تعلق، معناداری، خودباوری و تعهد اخلاقی؛ و ۳. تحقق پیامدهای عینی توسعه روستایی شامل بهبود شاخص های کالبدی، تقویت فعالیت های اقتصادی جمعی، حفاظت از منابع طبیعی و کاهش مهاجرت. یافته ها نشان داد که رهبری معنوی با ایجاد چشم انداز مشترک و تقویت ایمان به کار، مشارکت اجتماعی را از یک فعالیت ابزاری به یک تعهد اخلاقی و پایدار تبدیل می کند. نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان می دهد که رهبری معنوی به عنوان یک محرک نرم می تواند خلا مدل های کالبد محور توسعه روستایی را جبران کند. این سبک رهبری با انسانی کردن فرآیند مدیریت محلی و پیوند دادن ارزش های اخلاقی به اهداف توسعه ای موجب افزایش اعتماد، انسجام و مشارکت اجتماعی شده و پایداری پروژه های عمرانی و اقتصادی روستا را تقویت می کند. بنابر این آموزش مولفه های رهبری معنوی به دهیاران و مدیران محلی به عنوان یک راهبرد عملیاتی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

رهبری معنوی ، مشارکت اجتماعی ، توسعه روستایی ، سرمایه اجتماعی ، تحلیل تماتیک