سازوکارهای فیزیولوژیکی، بیوشیمیایی و مولکولی مقاومت درختان میوه به تنش خشکی؛ مبنایی برای مدیریت نوین آبیاری و افزایش تاب آوری باغات

تنش خشکی یکی از مهمترین عوامل محدود کننده تولید و پایداری باغهای میوه به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک محسوب می شود تشدید تغییرات اقلیمی افزایش دما و بی نظمی در الگوهای بارش شدت و فراوانی این تنش را افزایش داده و ضرورت شناخت سازوکارهای تحمل خشکی در درختان میوه را بیش از پیش آشکار ساخته است. درختان میوه برای مقابله با کمبود آب مجموعه ای از پاسخ های فیزیولوژیکی، بیوشیمیایی و مولکولی را به کار می گیرند که از تنظیم وضعیت هیدرولیکی و بسته شدن روزنه ها آغاز شده و با تنظیم اسمزی، فعال سازی سامانه های دفاع آنتی اکسیدانی، تغییر در بیان ژن ها و بازآرایی مسیرهای متابولیکی ادامه می یابد. در این میان، تجمع اسمولیت های سازگار، افزایش فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی، تنظیم عملکرد آکوآپورین ها، تولید متابولیت های ثانویه و نقش محوری اسید آبسیزیک در هماهنگی پاسخ های سلولی و هورمونی از مهم ترین مکانیسم های افزایش تحمل به خشکی به شمار می روند، همچنین بهره گیری از این دانش در مدیریت نوین آبیاری، انتخاب پایه های متحمل و توسعه برنامه های اصلاحی می تواند موجب افزایش بهره وری مصرف آب، حفظ ظرفیت فتوسنتزی و ارتقای تاب آوری باغات در برابر تنش خشکی شود. از این رو مرور جامع سازوکارهای موثر در تحمل خشکی مبنای علمی ارزشمندی برای توسعه راهکارهای مدیریتی و اصلاحی در تولید پایدار درختان میوه در شرایط تغییر اقلیم فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

تنش خشکی ، درختان میوه ، تنظیم اسمزی ، اسید آبسیزیک ، آکواپورین ، سامانه آنتی اکسیدانی ، مدیریت آبیاری ، تغییرات اقلیمی