تاثیر پرایمینگ بذر با ترکیبات معدنی بر شاخصهای جوانه زنی کلزا (Brassica napus L) در شرایط تنش فلز سنگین سرب

تنش فلزات سنگین به ویژه سرب یکی از عوامل محدودکننده رشد گیاهان در بسیاری از مناطق کشاورزی جهان محسوب می شود و می تواند به طور قابل توجهی جوانه زنی و رشد اولیه گیاهچه را تحت تاثیر قرار دهد. استفاده از روش هایی مانند پرایمینگ بذر به عنوان یک راهکار موثر برای افزایش تحمل گیاهان در برابر تنش های محیطی مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف بررسی اثر پرایمینگ بذر با نانوآهن، کلرید آهن و سولفات کلسیم بر شاخص های جوانه زنی کلزا تحت شرایط تنش سرب انجام شد. این آزمایش در سال ۱۴۰۳ در آزمایشگاه تکنولوژی بذر دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. عامل اول شامل پرایمینگ بذر با نانوآهن (۰، ۴، ۶، ۸ و ۱۰ میلی گرم در کیلوگرم)، کلرید آهن (۰، ۴، ۶، ۸ و ۱۰ میلی گرم در کیلوگرم) و سولفات کلسیم (۰، ۰/۵، ۱، ۱/۵ و ۲ میلی مولار) و عامل دوم تنش نیترات سرب در پنج سطح (۰، ۲۰، ۴۰، ۸۰ و ۱۰۰ میلی گرم در کیلوگرم) بود. صفاتی شامل درصد جوانه زنی، شاخص جوانه زنی، طول ریشه، طول ساقه و شاخص بنیه بذر اندازه گیری شدند. نتایج نشان داد اثرات اصلی تنش سرب و پرایمینگ بر درصد جوانه زنی، شاخص جوانه زنی و طول ریشه معنی دار بود همچنین برهم کنش تنش سرب و پرایمینگ بر طول ساقه و شاخص بنیه بذر معنی دار شد. افزایش غلظت سرب موجب کاهش معنی دار شاخص های جوانه زنی و رشد گیاهچه گردید و به طوری که بیشترین کاهش در غلظت ۱۰۰ میلی گرم در کیلوگرم مشاهده شد. در مقابل پرایمینگ بذر به ویژه با نانوآهن ترکیبات آهن و کلسیم موجب بهبود درصد و شاخص جوانه زنی و افزایش رشد گیاهچه در شرایط تنش شد. به طور کلی نتایج نشان داد که پرایمینگ بذر می تواند با کاهش اثرات منفی تنش سرب موجب بهبود جوانه زنی و بنیه گیاهچه کلزا گردد و به عنوان یک راهکار مناسب برای افزایش تحمل این گیاه در شرایط آلودگی به فلزات سنگین مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

پرایمینگ ، بذر ، تنش ، سرب ، جوانه زنی ، کلزا ، نانو آهن