مکانیسم های مولکولی و سلولی مقاومت به انسولین در سلول های کبد Hepatic Insulin Resistance

مقاومت به انسولین در سلول های کبدی یکی از مهم ترین اختلالات متابولیکی مرتبط با دیابت نوع ۲، سندرم متابولیک و بیماری کبد چرب غیرالکلی است که در نتیجه برهم کنش پیچیده مسیرهای مولکولی و سلولی ایجاد می شود و نقش اساسی در اختلال همئوستاز گلوکز و چربی دارد. پژوهش حاضر با هدف مرور مکانیسم های مولکولی و سلولی موثر در ایجاد مقاومت به انسولین کبدی و بررسی راهکارهای درمانی نوین انجام شد. این مطالعه به صورت مروری انجام گرفت و مقالات مرتبط از پایگاه های اطلاعاتی PubMed، Scopus، ScienceDirect و Google Scholar در بازه زمانی ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۵ با استفاده از کلیدواژه های Insulin Resistance، Hepatic Insulin Resistance، Liver، PI۳K/AKT، Inflammation، Oxidative Stress، Lipotoxicity، Endoplasmic Reticulum Stress، Mitochondrial Dysfunction، Epigenetics، microRNA و NAFLD جستجو، انتخاب و به صورت توصیفی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که اختلال در مسیر پیام رسانی IRS/PI۳K/AKT، التهاب مزمن، استرس اکسیداتیو، لیپوتوکسیسیتی، استرس شبکه آندوپلاسمی و اختلال عملکرد میتوکندری از مهم ترین عوامل ایجاد و پیشرفت مقاومت به انسولین در کبد هستند. همچنین تغییرات اپی ژنتیکی، microRNAها و محور روده–کبد در تنظیم حساسیت به انسولین نقش قابل توجهی دارند. بررسی مطالعات نشان داد که داروهایی مانند متفورمین، آگونیست های گیرنده GLP-۱، مهارکننده های SGLT۲ و رویکردهای نوینی نظیر RNAi، ویرایش ژن و تعدیل میکروبیوتای روده، ظرفیت مناسبی برای بهبود مقاومت به انسولین و کاهش عوارض متابولیکی دارند. در مجموع، مقاومت به انسولین کبدی یک اختلال چندعاملی است که شناخت دقیق مکانیسم های مولکولی دخیل در آن می تواند زمینه ساز توسعه راهکارهای درمانی موثرتر و پیشگیری از پیشرفت دیابت نوع ۲ و بیماری کبد چرب غیرالکلی باشد.

کلیدواژه ها:

مقاومت به انسولین ، کبد ، مسیر PI۳K/AKT ، استرس اکسیداتیو ، التهاب ، لیپوتوکسیسیتی ، بیماری کبد چرب غیرالکلی ، دیابت نوع ۲