مدیریت پایدار پسماندهای اتاق عمل از منظر مهندسی بهداشت محیط: یک مرور انتقادی با تاکید بر راهبردهای پیشگیری از عفونت های بیمارستانی

مدیریت پسماندهای اتاق عمل به عنوان یکی از چالش های اساسی در نظام های بهداشتی، نقش تعیین کننده ای در پیشگیری از عفونت های بیمارستانی، حفاظت از سلامت کارکنان و بیماران، و کاهش پیامدهای زیست محیطی دارد. در سال های اخیر، افزایش حجم اعمال جراحی، استفاده گسترده از اقلام یک بارمصرف و الزامات کنترل عفونت، موجب رشد چشمگیر تولید پسماندهای عفونی و خطرناک در اتاق های عمل شده است. از منظر مهندسی بهداشت محیط، رویکرد مدیریت پایدار پسماند فراتر از دفع ایمن بوده و شامل پیشگیری در مبدا، تفکیک صحیح، کاهش حجم، بازیافت هدفمند، انتخاب فناوری های مناسب بی خطرسازی و بهینه سازی چرخه عمر مواد مصرفی است. این مقاله مروری انتقادی با هدف تحلیل نظام مند شواهد علمی منتشرشده بدون محدودیت زمانی تا سال ۲۰۲۵، به بررسی راهبردهای مدیریت پایدار پسماندهای اتاق عمل با تاکید ویژه بر نقش آن ها در پیشگیری از عفونت های بیمارستانی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که ضعف در تفکیک پسماند، استفاده غیربهینه از تجهیزات حفاظتی یک بارمصرف و اتکای صرف بر فناوری های پرهزینه بی خطرسازی، نه تنها بار اقتصادی و زیست محیطی را افزایش می دهد، بلکه می تواند خطر انتقال عوامل بیماری زا را نیز تشدید کند. در مقابل، ادغام اصول مهندسی بهداشت محیط با برنامه های کنترل عفونت، آموزش کارکنان، طراحی مجدد فرایندها و بهره گیری از فناوری های نوین کم اثر بر محیط زیست، به عنوان راهبردهای موثر و پایدار مطرح شده اند. این مرور انتقادی بر ضرورت بازنگری سیاست ها و حرکت از رویکرد واکنشی به رویکرد پیشگیرانه و سیستم محور در مدیریت پسماندهای اتاق عمل تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

مدیریت پسماند بیمارستانی ، اتاق عمل ، مهندسی بهداشت محیط ، پایداری ، پیشگیری از عفونت های بیمارستانی