تحول دیجیتال در حکمرانی مدیریت ورزشی یک مرور نظام مند بر مدلها، ابزارها و پیامدهای سیاست گذاری

مقدمه: تحول دیجیتال در دهه اخیر به عنوان یکی از مهمترین محرک های تغییر در ساختارها، فرایندها و سازوکارهای حکمرانی سازمان های ورزشی مطرح شده است. سازمان های ورزشی اعم از فدراسیون ها، نهادهای سیاست گذار و باشگاه های حرفه ای به طور فزاینده ای با فناوری هایی نظیر کلان داده، هوش مصنوعی، پلتفرم های دیجیتال و سیستم های هوشمند تصمیم یار مواجه اند که می توانند الگوهای سنتی حکمرانی را دگرگون سازند. با این حال پراکندگی، مطالعات، تنوع مفهومی و نبود یک چارچوب تحلیلی منسجم درک جامع از ابعاد، پیامدها و چالش های تحول دیجیتال در حکمرانی مدیریت ورزشی را با محدودیت مواجه کرده است. از این رو، هدف این پژوهش ارائه یک مرور نظام مند از شواهد علمی موجود به منظور شناسایی مدل ها، ابزارها و پیامدهای تحول دیجیتال در حکمرانی سازمان های ورزشی و استخراج دلالت های سیاست گذاری و مدیریتی است. روش تحقیق: این پژوهش با رویکرد مرور نظام مند و بر اساس دستورالعمل های PRISMA انجام شده است. جستجوی نظام مند مطالعات در پایگاه های علمی معتبر بین المللی شامل Web of Science، Scopus و PubMed در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ صورت گرفت. کلیدواژه های جستجو ترکیبی از مفاهیم «تحول دیجیتال»، «حکمرانی»، «مدیریت ورزشی»، «سیاست گذاری ورزشی» و فناوری های نوظهور مرتبط بودند. پس از حذف موارد تکراری و اعمال معیارهای ورود و خروج، مطالعاتی که به طور مستقیم به نقش فناوری های دیجیتال در فرایندهای حکمرانی، تصمیم گیری، شفافیت، پاسخگویی و عملکرد سازمان های ورزشی پرداخته بودند انتخاب شدند. در نهایت داده ها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و کدگذاری موضوعی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند و الگوهای مفهومی مشترک استخراج شد. یافته ها: یافته های مرور نظام مند نشان می دهد که تحول دیجیتال در حکمرانی مدیریت ورزشی را می توان در چهار محور اصلی دسته بندی کرد: (الف) دیجیتالی سازی فرایندهای حکمرانی نظیر سیستم های اطلاعات مدیریتی، پلتفرم های شفافیت مالی و سامانه های ارزیابی عملکرد؛ (ب) حکمرانی مبتنی بر داده و شواهد (استفاده از کلان داده، تحلیل های پیش بین و داشبوردهای تصمیم یار)؛ (ج) افزایش شفافیت و پاسخگویی از طریق فناوری های دیجیتال (گزارش دهی برخط، بلاک چین و نظارت هوشمند)؛ (د) بازتعریف نقش ذی نفعان و مشارکت دیجیتال (تعامل هواداران، ورزشکاران و نهادهای نظارتی در بسترهای دیجیتال). مطالعات بررسی شده نشان می دهند که تحول دیجیتال می تواند منجر به بهبود کیفیت تصمیم گیری، کاهش عدم تقارن اطلاعاتی، افزایش اعتماد ذی نفعان و ارتقای کارایی حکمرانی در سازمان های ورزشی شود. با این حال چالش هایی نظیر شکاف دیجیتال، مقاومت سازمانی، ضعف زیرساخت ها، مسائل اخلاقی و حریم خصوصی داده ها نیز به عنوان موانع کلیدی شناسایی شده اند. نتیجه گیری: نتایج این مرور نظام مند حاکی از آن است که تحول دیجیتال صرفا یک تغییر فناورانه نیست بلکه فرایندی نهادی و چندبعدی است که مستلزم بازنگری در ساختارهای حکمرانی، فرهنگ سازمانی و ظرفیت های سیاست گذاری ورزشی است. شواهد نشان می دهد سازمان های ورزشی موفق در بهره گیری از تحول دیجیتال آن را در قالب یک راهبرد حکمرانی هوشمند و مبتنی بر شواهد پیاده سازی کرده اند نه به عنوان مجموعه ای از ابزارهای پراکنده فناورانه. از منظر سیاست گذاری همسوسازی چارچوب های قانونی، توسعه سرمایه انسانی دیجیتال و تقویت زیرساخت های داده ای از پیش نیازهای اساسی تحقق حکمرانی دیجیتال در ورزش محسوب می شوند. این پژوهش با ارائه یک تصویر جامع از روندهای جهانی می تواند مبنایی نظری و کاربردی برای سیاست گذاران، مدیران ورزشی و پژوهشگران حوزه مدیریت ورزشی فراهم آورد. نوآوری این پژوهش در ارائه یک چارچوب یکپارچه از ابعاد تحول دیجیتال در حکمرانی مدیریت ورزشی و پیوند آن با دلالت های سیاست گذاری است. یافته ها می توانند به عنوان راهنمایی برای طراحی راهبردهای تحول دیجیتال در سازمان های ورزشی به ویژه در کشورهای در حال توسعه مورد استفاده قرار گیرند و مسیر پژوهش های آتی را در حوزه حکمرانی هوشمند ورزش روشن سازند.

کلیدواژه ها:

تحول دیجیتال ، حکمرانی ورزشی ، مدیریت ورزشی ، سیاست گذاری ورزشی ، حکمرانی مبتنی بر داده ، سازمان های ورزشی