اثر بخشی آموزش فرزند پروری مبتنی بر قصه درمانی و بازی درمانی بر بهبود علایم استرس پس از سانحه: کودکان ۶ تا ۱۰ ساله آسیب دیده جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان

جنگ به عنوان یکی از عمیق ترین و مخرب ترین آسیب های اجتماعی، عمیق ترین زخم ها را بر روان آدمیان به ویژه کودکان بر جای می گذارد. پس از رشد شیوع استرس حاد و اضطراب بدنبال جنگ ۱۲ روزه در جامعه ایرانی کودکان در معرض جنگ، بمباران، تیراندازی و حتی مواجهه رسانه ای با تصاویر خشونت آمیز با خطر بالای ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) روبه رو هستند. در شرایط جنگی فرزندپروری و شبکه های اجتماعی-ارتباطی با سایرین نیز اغلب تحت تاثیر تروما و استرس طولانی مدت قرار می گیرند و ممکن است تاثیر محافظت کننده کمتری داشته باشند. ناتوانی مادر در ارائه «سپر محافظت کننده روانی» که قدرت و تاب آوری کودکان را تقویت می کند، در زمان جنگ افزایش می یابد و منجر به تشدید اثرات تروماتیک در کودک می شود. با عنایت به خلاء پژوهشی، این مطالعه با روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه گواه (آزمایش: ۴۵ نفر، گواه: ۴۵ نفر) به بررسی اثربخشی آموزش فرزندپروری مبتنی بر قصه درمانی و بازی درمانی بر بهبود علایم استرس پس از سانحه در کودکان ۶ تا ۱۰ ساله آسیب دیده جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان پرداخته است. به منظور جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه استاندارد استرس آسیب ثانویه (STSS) ساخته شده توسط براید و همکاران (۲۰۰۴) استفاده شد. یافته‎ها بیانگر آن است که مداخله توانسته به طور میانگین نمرات PTSD را بیش از ۲۳ نمره کاهش دهد. اثربخشی مداخله برای هر دو جنس یکسان بوده و در کودکان با شدت علائم بالاتر، موثرتر بوده است. اهمیت یافته های پژوهش حاضر از منظر بالینی شامل: ۱) با عنایت به کاهش ۲۳ نمره ای PTSD، معرفی مداخله حاضر به عنوان مداخله ی خط؛ ۲) هزینه ی کم و قابلیت دسترسی بالا و ۳) اثربخشی بیشتر مداخله در کودکان با علائم شدیدتر، نشان می دهد که حتی در شدیدترین موارد نیز نباید از مداخلات روانی-اجتماعی غافل شد و می توان با توانمندسازی والدین، به نتایج درمانی چشمگیری دست یافت.

کلیدواژه ها:

فرزندپروری ، تروما ، استرس پس از سانحه ، جنگ ، بازی درمانی ، قصه درمانی