بررسی و نمود حقوقی فرهنگ چهارشنبه سوری از گذشته های باستان و کهن تا روان و اخلاق در جامعه ی مدرن

چهارشنبه سوری به مثابه کهن آئین آتش پرستی ایرانیان در طول تاریخ از مناسکی عرفی دینی با کارکردهای همبستگی افزا و مواجهه نمادین با دهشت به پدیده ای چندبعدی در جامعه مدرن تبدیل شده که نظام حقوقی را با چالش های جدی در مورد های نظم عمومی، سلامت، محیط زیست و مسئولیت مدنی مواجه ساخته است. با رویکردی توصیفی تحلیلی و با تکیه بر مبانی نظری انسان شناختی، جامعه شناختی و حقوقی، سیر تحول «نمود حقوقی» این آئین را از ایران باستان تا جامعه معاصر بررسی می نماییم. در دوران باستان، حقوق عرفی مبتنی بر نظم کیهانی «اشا» و کارکرد تطهیری آئین، زمینه ساز نظارت درونی و مجازات های نمادین کفاره ای بود. در دوره اسلامی، آئین چهارشنبه سوری با حاشی رانی فقهی و غلبه عرف، عملا از حوزه مداخله مستقیم حقوقی خارج شد اما در جامعه مدرن، تغییر ماهیت آئین از آتش های کنترل شده به مواد محترقه پرخطر، همراه با گسترش فضای اجرا از عرصه خصوصی به عمومی موجب شکل گیری رویکردهای سه گانه پیشگیرانه، تنبیهی و ترمیمی در نظام قضایی گردیده است؛ با این حال، خلا قانونی اختصاصی، تعارض عرف و قانون و نبود سازوکار بیمه همگانی از مهم ترین چالش های فراروی نظم حقوقی به شمار می روند. با بهره گیری از الگوی تطبیقی کشورهای دارای آئین های آتشین، راهبردهایی: تصویب قانون جامع مدیریت آئین های آتشین، تعیین پهنه های ایمن شهری، ایجاد بیمه موقت همگانی، بازتعریف هنجارهای فرهنگی از طریق نظام آموزشی و اصلاح رویه قضایی با رویکرد ترمیمی را پیشنهاد می نماییم تا ضمن حفظ و گرامیداشت اصالت میراث کهن چهارشنبه سوری، مخاطرات چهارشنبه سوری برای جامعه مدرن به حداقل ممکن کاهش یابد.

کلیدواژه ها:

آئین چهارشنبه سوری ، حقوق عرفی ، نظم عمومی ، مسئولیت مدنی ، مدیریت فرهنگی