واکاوی تعریف عملی فرهنگ مدرسه از منظر دانش آموزان ابتدایی مناطق روستایی مطالعه کیفی

فرهنگ مدرسه به عنوان یکی از مولفه های کلیدی در موفقیت آموزشی تربیتی دانش آموزان شناخته می شود. با این حال تعریف این مفهوم از منظر دانش آموزان به ویژه در مقطع ابتدایی و بافت های روستایی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تعریف عملی فرهنگ مدرسه از دیدگاه دانش آموزان ابتدایی در یک منطقه روستایی با استفاده از رویکردی کیفی و طرح موردی توصیفی انجام شد. جامعه آماری شامل دانش آموزان مقطع ابتدایی دوره دوم یک منطقه روستایی بود که از طریق نمونه گیری هدفمند ۶۰ دانش آموز به عنوان مشارکت کنندگان انتخاب شدند. داده ها سپس از طریق پرسشنامه ی پاسخ باز گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند. تحلیل داده ها نشان داد که دانش آموزان فرهنگ مدرسه را نه به عنوان یک مفهوم انتزاعی بلکه به عنوان مجموعه ای از رفتارهای عملی و روزمره تعریف می کنند. در این راستا یافته ها در قالب پنج مضمون اصلی دسته بندی شدند (۱) رعایت نظم، نظافت و بهداشت به عنوان هویت مدرسه (۲) ادب احترام و اخلاق مداری در تعامل با دیگران (۳) پایبندی به قوانین انضباط و ایمنی در رفتارهای فیزیکی (۴) ارزش های دینی و اجتماعی با منشاء تربیت دینی و (۵) مشارکت و مسئولیت پذیری در راستای همکاری جمعی به طور کلی دانش آموزان، تمیزی مودب بودن رعایت سکوت و احترام به بزرگترها را به عنوان ارکان اصلی فرهنگ مدرسه برشمردند. نتایج حاکی از آن است که فرهنگ مدرسه در ذهن دانش آموزان روستایی با احترام متقابل و رعایت قوانین ساده گره خورده است و کمتر به مفاهیم پیچیده مدیریتی اشاره شده است. این یافته ها تاکید می کنند که برای بهبود فرهنگ مدرسه در مناطق روستایی باید از رویکردهای نظری به سمت الگوسازی، رفتاری تقویت مسئولیت پذیری جمعی، و توجه به ارزش های بومی و دینی حرکت کرد. در پایان پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی تربیتی برنامه های فرهنگی را متناسب با درک عملی دانش آموزان طراحی کنند.

کلیدواژه ها:

فرهنگ ، مدرسه ، دانش آموزان ، ابتدایی ، مناطق روستایی ، مطالعه کیفی