مکانیسم های شناختی اعتیاد به شبکه های اجتماعی در بزرگسالان: تحلیل و نقش سواد رسانه ای

در سال های اخیر استفاده گسترده از شبکه های اجتماعی به بخشی جدایی ناپذیر از زندگی روزمره بزرگسالان تبدیل شده است. با وجود مزایای ارتباطی و اطلاعاتی این رسانه ها، استفاده افراطی و کنترل نشده از آن ها می تواند به شکل گیری الگوهای رفتاری اعتیادگونه منجر شود. هدف این مقاله مروری بررسی مکانیسم های شناختی دخیل در اعتیاد به شبکه های اجتماعی و تحلیل نقش سواد رسانه ای در پیشگیری و کاهش این پدیده است. در این مطالعه مقالات معتبر فارسی و انگلیسی منتشر شده بین سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ در پایگاه های علمی بررسی شدند. یافته ها نشان دادند که عواملی مانند سیستم پاداش دوپامینی، ترس از جا ماندن (FOMO)، ضعف کنترل اجرایی، سوگیری های شناختی و الگوریتم های شخصی سازی محتوا در ایجاد وابستگی به شبکه های اجتماعی نقش مهمی دارند. همچنین پایین بودن سطح سواد رسانه ای و ضعف در تفکر انتقادی می تواند آسیب پذیری افراد را در برابر استفاده افراطی افزایش دهد. در مقابل آموزش سواد رسانه ای و تقویت مهارت های خودتنظیمی شناختی می تواند نقش محافظتی موثری ایفا کند. نتایج این پژوهش نشان می دهد که شناخت فرآیندهای شناختی و توسعه آموزش رسانه ای می تواند در کاهش آسیب های روان شناختی ناشی از مصرف افراطی شبکه های اجتماعی موثر باشد.

کلیدواژه ها:

اعتیاد به شبکه های اجتماعی ، سواد رسانه ای ، مکانیسم های شناختی ، فومو ، خودتنظیمی شناختی