بررسی ارتباط تعارض خانوادگی و افت تحصیلی

افت تحصیلی یکی از چالشهای اساسی نظامهای آموزشی است که ریشههای چند بعدی آن هنوز به طور کامل تبیین نشده است؛ در این میان نقش عوامل خانوادگی به ویژه تعارضهای والد–فرزند و تعارضهای زناشویی از جایگاه ویژه ای برخوردار است. هدف پژوهش حاضر بررسی ارتباط میان ابعاد مختلف تعارض خانوادگی و افت تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی بود. جامعه پژوهش شامل دانش آموزان مدرسه چهارده معصوم شهر ارومیه و نمونه مورد مطالعه ۲۰۰ دانش آموز بود که با روش نمونه گیری تصادفی چند مرحله ای انتخاب شدند. ابزارهای جمع آوری داده ها شامل پرسشنامه بومی سازی شده تعارض خانوادگی بر اساس الگوهای بین المللی و شاخص ترکیبی افت تحصیلی مشتمل بر معدل، حضور و غیاب، رتبه کلاسی و ارزیابی کیفی معلمان بود. روایی محتوا توسط متخصصان تایید و پایایی ابزارها با آلفای کرونباخ ۰٫۸۳ و ۰٫۸۱ محاسبه شد. تحلیل داده ها با SPSS نسخه ۲۶ و با بهره گیری از آمار توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیره انجام شد. یافته ها نشان داد که بین تعارض خانوادگی و افت تحصیلی رابطه ای مثبت و معنادار وجود دارد و بعد هیجانی تعارض قوی ترین پیش بینی کننده افت تحصیلی است. مدل رگرسیونی توانست ۲۷ درصد از واریانس افت تحصیلی را تبیین کند و دانش آموزانی که در معرض تعارض خانوادگی شدیدتر بودند بیش از ۱٫۶ برابر احتمال افت تحصیلی داشتند. این نتایج با بخش عمده ای از ادبیات پیشین همسو بوده و بر نقش کلیدی محیط عاطفی خانواده در شکل دهی پیامدهای آموزشی تاکید دارد. بر اساس یافته ها کاهش تعارض خانوادگی، ارتقای مهارت های ارتباطی والدین و توسعه مداخلات خانواده محور می تواند به عنوان راهبردی اثربخش برای کاهش افت تحصیلی در دوره ابتدایی پیشنهاد شود.

کلیدواژه ها:

تعارض خانوادگی ، افت تحصیلی ، دانش آموزان دوره ابتدایی ، پرسشنامه تعارض ، شاخص ترکیبی افت تحصیلی ، روایی محتوا ، پایایی ابزار ، تحلیل رگرسیون ، محیط عاطفی خانواده ، مهارت های ارتباطی ، مداخلات خانواده محور ، آموزش ابتدایی