تحلیل رابطه سلامت روان انگیزش تحصیلی و موفقیت آموزشی از دیدگاه روانشناسی تربیتی در دانش آموزان ایرانی

در دهه های اخیر توجه به عوامل روانشناختی و انگیزشی در کنار متغیرهای آموزشی به یکی از محورهای اساسی پژوهش های روانشناسی تربیتی تبدیل شده است. شواهد علمی نشان می دهد که موفقیت آموزشی دانش آموزان صرفا حاصل توانایی های شناختی یا کیفیت برنامه های درسی نیست بلکه نتیجه تعامل پیچیده ای از سلامت روان، انگیزش تحصیلی و تجربه های هیجانی و اجتماعی در بستر مدرسه است. در این میان سلامت روان به عنوان بستری روان شناختی و انگیزش تحصیلی به عنوان نیروی محرک یادگیری نقشی تعیین کننده در کیفیت یادگیری و پیامدهای تحصیلی ایفا می کنند. با توجه به فشارهای تحصیلی و فرهنگی حاکم بر نظام آموزشی ایران، بررسی همزمان این متغیرها از اهمیت ویژه ای برخوردار است. هدف پژوهش حاضر تحلیل رابطه سلامت روان، انگیزش تحصیلی و موفقیت آموزشی از دیدگاه روان شناسی تربیتی در میان دانش آموزان ایرانی بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-همبستگی با رویکرد تحلیلی مقطعی انجام شد. جامعه آماری شامل دانش آموزان دوره متوسطه دوم شهر کرج در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بود که ۳۸۲ نفر از آنان با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه سلامت روان، پرسشنامه انگیزش تحصیلی مبتنی بر نظریه های روان شناسی تربیتی و شاخص های ترکیبی موفقیت آموزشی (معدل) و ادراک موفقیت تحصیلی بود. داده ها با استفاده از آمار توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. یافته ها نشان داد بین سلامت روان و انگیزش تحصیلی، سلامت روان و موفقیت آموزشی و همچنین انگیزش تحصیلی و موفقیت آموزشی روابط مثبت و معناداری وجود دارد. نتایج رگرسیون حاکی از آن بود که سلامت روان و انگیزش تحصیلی به طور همزمان قادرند ۳۷ درصد از واریانس موفقیت آموزشی را تبیین کنند و انگیزش تحصیلی قوی ترین پیش بین موفقیت آموزشی است. در مجموع نتایج پژوهش بر ضرورت اتخاذ رویکردی کل نگر در آموزش تاکید دارد و نشان می دهد ارتقای موفقیت آموزشی دانش آموزان مستلزم توجه همزمان به سلامت روان و تقویت انگیزش تحصیلی در محیط های آموزشی است.

کلیدواژه ها:

سلامت روان ، انگیزش تحصیلی ، موفقیت آموزشی ، روان شناسی تربیتی ، دانش آموزان ایرانی