بررسی تاثیر آموزش نماز مبتنی بر نظریه ذهن بر ارتقای همدلی و مهارت های اجتماعی دانش آموزان دوره متوسطه اول

با وجود تاکیدات گسترده بر نقش نماز در رشد اخلاقی، اثر بخشی آن بر مولفه های روان شناختی مدرن مانند نظریه ذهن (ToM)، همدلی و مهارت های اجتماعی در دوره حساس نوجوانی به شکل نظام مند مورد سنجش قرار نگرفته است. چالش اصلی عدم بهره برداری کامل از پتانسیل های شناختی عمیق اعمال عبادی در فرآیند تربیت است؛ بدین معنا که آموزش نماز اغلب در سطح رفتار و تکرار باقی مانده و به بعد استنتاج ذهنی و نیت خوانی (هسته ToM) متصل نشده است. با توجه به اینکه نوجوانان دوره متوسطه اول در آستانه بلوغ توانایی های شناختی پیچیده هستند، یک مداخله آموزشی هدفمند که "حضور قلب" و "نیت" را به تمرین مستقیم نظریه ذهن تبدیل کند ضروری به نظر می رسد. این پژوهش در صدد است تا شکاف موجود میان آموزه های دینی سنتی و یافته های روان شناسی رشد را پر کرده و با اثبات تاثیر آموزش نماز مبتنی بر ToM بر ارتقای همدلی و مهارت های اجتماعی رویکردی اثربخش برای تربیت جامع الاطراف ارائه دهد. نتایج نشان داد که مداخله آموزشی تلفیقی مبتنی بر ToM، تاثیر مثبت و معناداری بر همدلی شناختی و عاطفی و مهارت های اجتماعی دانش آموزان دارد و پارادایم جدیدی برای بهره گیری از آموزه های دینی ارائه می کند. دستاورد محوری این بود که نماز، با تمرکز بر نیت، به عنوان شبیه ساز شناختی برای تقویت ToM عمل می کند به ویژه در دوره نوجوانی که تفکر مرتبه دوم در حال شکوفایی است. آموزش درک "نیت" در عبادت، پلی بین دنیای درون و دنیای بین فردی ایجاد کرده و همدلی شناختی را ارتقا می دهد که پیش نیاز مهارت های اجتماعی سازگارانه است؛ در نتیجه این برنامه هدفمند نماز را به ابزاری قدرتمند برای توسعه شایستگی های عاطفی-اجتماعی تبدیل می کند.

کلیدواژه ها:

آموزش نماز ، نظریه ذهن ، ارتقای همدلی و مهارت های اجتماعی ، دوره متوسطه اول