طرحواره های نوین یادگیری در نظام آموزش و پرورش گامی به سوی پارادایمی نوین در فراگیری علوم

هدف این پژوهش شکاف ساختاری میان نظریه های یادگیری موجود و نیاز به چارچوبی یکپارچه که همزمان ماهیت علوم، روش های یادگیری، بستر آموزشی و غایت تربیتی را پوشش می دهد انگیزه اصلی این پژوهش بود. هدف طراحی چارچوب نظری «طرحواره های نوین یادگیری برای تسهیل گذار از پارادایم انتقال منفعلانه دانش به پارادایم خلق فعال» آن است. روش این پژوهش بنیادی نظری- با رویکرد تحلیلی - تلفیقی انجام شد. ۸۵ منبع معتبر در حوزه های علوم تربیتی، روانشناسی شناختی، علوم اعصاب تربیتی و فلسفه علم با روش تحلیل محتوای کیفی جهت دار بررسی و مولفه های کلیدی استخراج شد. سپس مولفه ها در چهار مرحله تفکیک، نقد، ترکیب و اعتبارسنجی درونی در قالب یک معماری مفهومی سلسله مراتی سازماندهی گردید. یافته های این پژوهش چارچوبی پیشنهادی متشکل از شش اصل به هم پیوسته است که در سه لایه قابل صورت بندی است: الف) لایه بنیادین تمایز ساحت های یادگیری و تحلیل اکوسیستم آموزشی؛ ب) لایه روش شناختی تناسب اسلوب فراگیری با ماهیت علوم و ساختار دو بعدی درونی- بیرونی علم؛ ج) لایه غایی چرخه یادگیری تعاملی و مسیر تکاملی شناخت تا خردمندی. نوآوری اصلی الگو در پیوند نظام مند ماهیت موضوع یادگیری با روش اکتساب و غایت تربیتی است. نتیجه گیری: تحقق یادگیری عمیق و پایدار مستلزم بازطراحی هماهنگ محتوا، روش و بستر آموزشی متناسب با ماهیت علم و ساختار شناختی عصبی یادگیرنده است. این الگو نقش معلم را از انتقال دهنده به معمار یادگیری و نقش فراگیر را از منفعل به سازنده فعال دانش ارتقا می دهد. اعتبارسنجی تجربی این چارچوب در محیط های واقعی آموزشی مسیر پژوهش های آتی است.

کلیدواژه ها:

طرحواره ، یادگیری ، پارادایم ، آموزشی ، یادگیری فعال ، خردمندی ، ساختار علم ، اسلوب فراگیری