ارائه یک مدل ریاضی چند هدفه جهت بهینه سازی شبکه حمل و نقل ترکیبی فرآورده های نفتی

روزانه برای تامین تقاضای نقاط مختلف کشورها به فرآورده های نفتی حجم عظیمی از این فرآورده ها در شبکه حمل و نقل کشور جریان پیدا می کند. این تقاضا از طریق تولید پالایشگاه های داخلی آنها یا از طریق واردات برآورده می شود. بدیهی است که تامین و تحویل فرآورده های نفتی به مقاصد به مقدار صحیح و موردنیاز و در موعد مقرر موضوعی پراهمیت است که محقق نشدن آن مشکلات و هزینه های زیادی در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و سیاسی برای کشور ایجاد می کند. امروزه پارامترهای پراهمیتی همچون رعایت الزامات زیست محیطی، محدودیت های زمانی و مکانی، موجود حجم و میزان لازم به جابجایی، میزان ریسک و مخاطرات احتمالی و ... بر انتخاب روش حمل و نقل فرآورده های نفتی تاثیرگذار است. معمولا انتقال فرآورده های نفتی به چهار روش دریایی، خطوط لوله، ریلی و جاده ای انجام می گیرد که انتخاب یک یا ترکیبی از این روش ها بستگی به محل مبادی و مقاصد، چگونگی دسترسی به مقاصد، پتانسیل ها و زیرساخت ها در هر نقطه جغرافیای تحت توزیع و حمل و نقل دارد. با توجه به اینکه هر یک از روش های حمل و نقل ذکر شده، الزامات، محدودیت ها، مزایا و معایبی دارد، استفاده از ترکیبی از این روش ها برای حمل محصولات نفتی در طول مسیر مبدا تا مقصد علاوه بر کاهش هزینه و ریسک مخاطرات می تواند بهره مندی از مزایای هر یک از روش ها را در برداشته باشد. پژوهش پیش رو پس از بررسی و شناسایی خلاهای تحقیقاتی، یک مدل ریاضی عدد صحیح خطی چند دوره ای به منظور طراحی شبکه حمل و نقل ترکیبی (ریل، جاده و لوله) پایدار جهت توزیع محصولات و فرآورده های نفتی به مجموعه ای از مراکز مصرف را با در نظر گرفتن میزان آلودگی ناشی از حمل ارائه می دهد. در مدل پیشنهادی مکان یابی مراکز ذخیره و توزیع و نیز توسعه خطوط لوله و خطوط ریلی موجود به صورت یکپارچه انجام می شود. به منظور حل مدل ارائه شده از روش محدودیت اپسیلون بهبود یافته (AEC) استفاده شده است. همچنین یک مطالعه موردی واقعی در خصوص حمل و نقل فرآورده های نفتی در منطقه مرکزی ایران انجام و نتایج آن ارائه و بررسی شده است.

کلیدواژه ها:

حمل و نقل ترکیبی ، طراحی شبکه حمل و نقل ، توزیع فرآورده های نفتی ، محدودیت اپسیلون