مروری نظام مند بر اثر تمرین هوازی بر محور Nrf۲/ARE و شاخص های وضعیت ردوکس در دیابت نوع ۲

مقدمه: دیابت نوع ۲ به عنوان یک بیماری مزمن متابولیک، با اختلال در هموستاز گلوکز و مقاومت به انسولین مشخص می شود. شواهد گسترده نشان می دهد که استرس اکسیداتیو ناشی از افزایش تولید گونه های فعال اکسیژن (ROS) و کاهش کارایی سیستم دفاع آنتی اکسیدانی، نقش کلیدی در پاتوژنز و پیشرفت عوارض دیابت نوع ۲ ایفا می کند. هدف از این مطالعه مروری، بررسی نظام مند اثرات تمرین هوازی بر غلظت سرمی Nrf۲ و شاخص های وضعیت ردوکس (GSH، GSSG و نسبت GSH/GSSG) در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ می باشد. روش کار: این مطالعه به صورت مروری نظام مند و با جستجوی کلیدواژه های فارسی شامل «دیابت نوع ۲، تمرین هوازی، فاکتور هسته ای اریتروئید ۲، استرس اکسیداتیو، گلوتاتیون احیا، گلوتاتیون اکسید» و معادل انگلیسی آنها شامل "Type ۲ Diabetes Mellitus", "Aerobic Training", "Nrf۲", "Oxidative Stress", "Redox Status", "GSH", "GSSG" در پایگاه های داده معتبر PubMed, Scopus, Web of Science, Google Scholar و SID تا ژانویه ۲۰۲۵ انجام شد. مقالات اصیل پژوهشی کارآزمایی بالینی و نیمه تجربی که به بررسی اثر تمرینات هوازی بر شاخص های مذکور در جمعیت دیابت نوع ۲ پرداخته بودند، وارد مطالعه شدند. داده های استخراج شده شامل حجم، شدت و مدت تمرین، سن و جنسیت شرکت کنندگان، و مقادیر میانگین و انحراف معیار متغیرهای وابسته بود. یافته ها: مرور مطالعات نشان داد که تمرین هوازی با شدت متوسط تا زیاد (۵۰ تا ۷۵ درصد حداکثر ضربان قلب) و حجم ۳ تا ۵ جلسه در هفته به مدت ۸ تا ۱۲ هفته، منجر به افزایش معنادار سطح سرمی Nrf۲ می گردد (۰.۰۵>P). این افزایش با تقویت بیان ژن Nrf۲ و کاهش تخریب پروتئوزومی آن همراه است. در سطح شاخص های ردوکس، تمرین هوازی باعث افزایش معنادار گلوتاتیون احیا (GSH)، کاهش گلوتاتیون اکسید (GSSG) و در نتیجه افزایش نسبت GSH/GSSG به عنوان شاخص کلیدی ظرفیت آنتی اکسیدانی سلول می شود (۰.۰۵>P). مکانیسم های پیشنهادی شامل فعال شدن مسیرهای PI۳K/Akt و MAPK/ERK در پاسخ به تنش مکانیکی ناشی از تمرین و متعاقبا افزایش فسفوریلاسیون و جابجایی هسته ای Nrf۲ می باشد.

کلیدواژه ها:

دیابت نوع ۲ ، تمرین هوازی ، فاکتور هسته ای اریتروئید ۲ ، استرس اکسیداتیو ، گلوتاتیون احیا ، گلوتاتیون اکسید ، Type ۲ Diabetes Mellitus ، Aerobic Training ، Nrf۲ ، Oxidative Stress ، Redox Status ، GSH ، GSSG