آثار بیماری و جنون بر اهلیت اشخاص و استیفای حقوق محجورین

اهلیت به عنوان یکی از ارکان اساسی شخصیت حقوقی اشخاص، نقش تعیین کننده ای در اعتبار اعمال و روابط حقوقی دارد و هرگونه اختلال در قوه تمییز یا اراده، می تواند آثار مهمی بر صحت یا نفوذ اعمال حقوقی برجای گذارد؛ بیماری های روانی، جنون، سفه و صغر از مهم ترین عوامل عدم یا نقص اهلیت محسوب می شوند که قانون گذار به منظور حمایت از اشخاص محجور و جلوگیری از تضییع حقوق آنان، محدودیت هایی را در انجام مستقل اعمال حقوقی برای این افراد پیش بینی کرده است. این پژوهش به بررسی مفهوم اهلیت و آثار فقدان یا نقص آن بر اعمال حقوقی اشخاص می پردازد و با تمرکز بر نقش بیماری های روانی، جنون، سفه و صغر سن، حدود اعتبار اراده و تصرفات حقوقی محجوران را تحلیل می کند؛ در این راستا تبیین می شود که بیماری ها تنها در صورتی موجب زوال یا تحدید اهلیت می شوند که قوه تمییز و اراده را مختل کنند و تشخیص آن بر عهده مراجع صالح قضایی است، همچنین تفاوت میان عدم اهلیت و موارد تحدید اراده در قراردادها مورد توجه قرار گرفته و آثار حقوقی هر یک از حیث بطلان، عدم نفوذ یا قابلیت فسخ بررسی می شود؛ در نهایت، شیوه های استیفاء حقوق محجور از طریق ولی قهری، قیم یا نماینده قضایی و لزوم رعایت مصلحت محجور و نظارت دادگاه به عنوان سازوکار حمایتی قانون گذار تبیین می گردد.