حق برخورداری از وکیل در نظام حقوقی ایران و نقش اخلاق حرفه ای وکالت در تضمین حقوق شهروندی

حق برخورداری از وکیل از جمله مهم ترین حقوق بنیادین شهروندان و از ارکان دادرسی عادلانه در نظام های حقوقی معاصر به شمار می رود. این حق به افراد امکان می دهد تا در فرایندهای قضایی از دفاع تخصصی بهره مند شده و از حقوق و آزادی های قانونی خود به نحو موثر حمایت کنند. در نظام حقوقی ایران نیز این حق در اصول مختلف قانون اساسی، قوانین آیین دادرسی و اسناد مرتبط با حقوق شهروندی مورد شناسایی قرار گرفته است. با این وجود، تحقق واقعی حق دفاع تنها در سایه وجود وکلایی مستقل، متعهد و پایبند به اصول اخلاق حرفه ای امکان پذیر خواهد بود. اخلاق حرفه ای وکالت مجموعه ای از ارزش ها و قواعد رفتاری است که رعایت آن ها نقش مهمی در حفظ اعتماد عمومی، تضمین سلامت دادرسی و حمایت از حقوق شهروندان ایفا می کند. اصولی همچون استقلال، امانت داری، رازداری، صداقت و اجتناب از تعارض منافع از مهم ترین مولفه های اخلاق حرفه ای وکالت به شمار می روند. رعایت این اصول نه تنها در حرفه وکالت، بلکه در سایر حرفه های حقوقی از جمله قضاوت و کارشناسی رسمی دادگستری نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است و نقش موثری در تحقق عدالت قضایی دارد. وکلا معمولا در همه نشست و برخاست های خود و گفت وگو با دیگران رعایت ادب و شان حرفه را می کنند و این رعایت آداب در دادگاه باید ده چندان باشد. حقوق شهروندی مجموعه ای از حقوق و آزادی هایی است که افراد در برابر حکومت و جامعه از آن برخوردارند. حق دسترسی به وکیل و برخورداری از دفاع موثر، از مهم ترین مصادیق حقوق شهروندی محسوب می شود. بند ۳ ماده واحده قانون احترام به آزادی های مشروع و حفظ حقوق شهروندی از فراهم کردن حق دسترسی به وکیل و کارشناس سخن گفته است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی، ضمن بررسی مبانی قانونی حق داشتن وکیل در نظام حقوقی ایران، به تحلیل جایگاه اخلاق حرفه ای وکالت در حمایت از حقوق شهروندی می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که بدون رعایت اصول اخلاق حرفه ای، حق برخورداری از وکیل نمی تواند به طور کامل موجب تحقق دادرسی منصفانه و صیانت از حقوق شهروندان گردد.

کلیدواژه ها:

حق برخورداری از وکیل ، حق دفاع ، وکیل ، اخلاق حرفه ای ، حقوق شهروندی ، دادرسی عادلانه ، استقلال وکیل