بررسی چالش های حقوق کیفری در مواجهه با هوش مصنوعی و جرایم سایبری نوظهور

ظهور هوش مصنوعی و توسعه فناوری های خودیادگیر، نظام کیفری را با چالش های بی سابقه ای مواجه ساخته است. رفتارهای نوین مبتنی بر هوش مصنوعی، از جمله Deepfake، کلاهبرداری هوشمند و حملات خودکار سایبری، نه تنها مرزهای سنتی بین فاعل انسانی و ابزار را مخدوش کرده اند، بلکه اصول بنیادین حقوق کیفری مانند اصل قانونی بودن جرم و مجازات، عنصر روانی، و انتساب مسئولیت کیفری را نیز با بحران مواجه ساخته اند. این مطالعه با استفاده از روش تحلیلی–توصیفی و بهره گیری از اسناد بین المللی، قوانین داخلی و تجارب تطبیقی، ابتدا چارچوب قانونی موجود در ایران و جهان را مورد بررسی قرار داده و سپس چالش های بنیادین حقوق کیفری در مواجهه با جرایم هوش محور را تحلیل می کند. یافته ها نشان می دهد که قوانین فعلی ایران، علی رغم پیشرفت های اولیه، فاقد سازوکارهای کافی برای مواجهه با رفتارهای پیچیده و خودکار هوش مصنوعی است و نیازمند اصلاحات قانونی، توسعه زیرساخت های فنی–حقوقی و بازتعریف مفاهیم سنتی جرم و مسئولیت کیفری است. مطالعه حاضر با ارائه پیشنهادات کاربردی، به راهنمایی سیاست گذاران، قانون گذاران و مراجع قضایی در تدوین مقررات و رویه های قضایی پاسخگو در حوزه جرایم سایبری نوظهور کمک می کند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، حقوق کیفری ، جرایم سایبری نوظهور ، کلاهبرداری هوشمند