چالش های دام گستری پلیس در کشف جرم از دیدگاه نظریه های انتقادی در جرم شناسی

این مقاله به بررسی دام گستری پلیس از منظر نظریه های انتقادی در جرم شناسی می پردازد. دام گستری به اقداماتی گفته می شود که ماموران پلیس از طریق تحریک، ترغیب، فریب یا ایجاد فرصت ارتکاب جرم، زمینه کشف جرم و تعقیب بزهکاران را فراهم می کنند. پژوهش حاضر ضمن تبیین شرایط تحقق دام گستری، بیان می کند که اگرچه این شیوه می تواند در کشف جرایم پنهان و سازمان یافته موثر باشد، اما همواره با چالش های حقوقی، اخلاقی و جرم شناختی مواجه است. هدف اصلی پژوهش، تحلیل دام گستری و ارزیابی مشروعیت و پیامدهای آن در نظام عدالت کیفری از منظر رویکردهای انتقادی شامل جرم شناسی انتقادی و دیدگاه های هم سو با آن شامل جرم شناسی مارکسیستی، پست مدرن و نظریه برچسب زنی می باشد. نتایج پژوهش نشان می دهد که همه رویکردهای انتقادی، دام گستری را فراتر از یک ابزار کشف جرم دانسته و آن را در چارچوب روابط و ساختارهای قدرت تحلیل می کنند. جرم شناسی انتقادی و همین طور جرم شناسی مارکسیستی این شیوه را ابزاری برای حفظ نظم سیاسی و اقتصادی موجود و غفلت از ریشه های ساختاری جرم مانند وجود نابرابری های اجتماعی می دانند؛ نظریه برچسب زنی بر پیامدهای منفی ورود افراد به نظام عدالت کیفری، از جمله تثبیت هویت مجرمانه و طرد اجتماعی، تاکید می کند؛ و جرم شناسی پست مدرن نیز بی طرفی قانون و نهادهای کیفری را مورد تردید قرار داده و دام گستری را جلوه ای از اعمال قدرت می داند. در نهایت، مقاله نتیجه می گیرد که ارزیابی دام گستری نباید صرفا بر موفقیت آن در کشف جرم مبتنی باشد، بلکه آثار آن بر حقوق شهروندی، کرامت انسانی و اعتماد عمومی به دستگاه عدالت کیفری نیز باید مدنظر قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

دام گستری ، کشف جرم ، جرم شناسی انتقادی ، جرم شناسی مارکسیستی ، جرم شناسی پست مدرن ، نظریه برچسب زنی