بررسی ماهیت جرمزدایی و گستره آن در قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح

تراکم شدید دعاوی در مراجع کیفری، کمبود دادرس و ناکارآمدی نظام کیفری در پیشگیری از بزهکاری، اندیشمندان حقوق را به اتخاذ سیاست های محدودکننده مداخله کیفری از جمله "جرمزدایی" سوق داده است. جرمزدایی فرایندی است که طی آن، صلاحیت نظام کیفری برای واکنش نسبت به رفتارهای خاص سلب می شود. این پژوهش با هدف تبیین ماهیت و چارچوب جرمزدایی در قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح (مصوب ۱۳۸۲) انجام شده است. سوال اصلی تحقیق این است که قانون گذار جرایم نیروهای مسلح چه عناوین مجرمانه ای را مشمول جرمزدایی قرار داده است؟ فرضیه اصلی بر این امر استوار است که عناوین مجرمانه کم اهمیت تر و با بار امنیتی پایین تر که جنبه تخلف انضباطی دارند، در شرایط خاص مورد جرمزدایی واقع شده اند. این تحقیق به روش کتابخانه ای و با رویکرد تحلیلی-توصیفی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که قانون گذار در این قانون، با رویکردی نوین، بسیاری از عناوین مجرمانه سابق را حذف یا به تخلفات انضباطی تبدیل کرده است. مواردی نظیر فرار از خدمت در زمان صلح (برای بار اول)، ایراد خسارات جزئی و برخی مصادیق لغو دستور، از شمول مجازات کیفری خارج و به تاسیسات انضباطی یا اداری ارجاع داده شده اند. با این حال، کاستی هایی در برخورد با جرائمی مانند اعتیاد در نیروهای مسلح مشاهده می شود که نیازمند رویکردی اصولی تر و مبتنی بر درمان است. نتیجه نهایی اینکه قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح گامی موثر در جهت سیاست جنایی افتراقی و کاهش جمعیت کیفری برداشته است، اما نیازمند بازنگری در برخی موارد و ایجاد نهادهای جایگزین مانند میانجیگری است.

کلیدواژه ها:

جرمزدایی ، نیروهای مسلح ، قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح ، کیفرزدایی ، قضازدایی ، سیاست جنایی