خطاهای پزشکی در حقوق کیفری ایران و راهکارها و چالش های آن

خطاهای پزشکی امروزه بخش مهمی از جرایم را تشکیل می دهند و ازاین رو، پزشکان به جهت ارتباط روزمره و همیشگی خود با مردم، همواره در معرض لغزش و نادیده گرفتن اصول و ضوابط مقررات پزشکی قرار دارند؛ امری که لزوم تدوین یک سیاست جنایی تقنینی مطلوب را ایجاب می نماید. مقاله ی حاضر که تلاش نموده است به بررسی ابعاد مختلف سیاست جنایی در یکی از حوزه های مداخله ی کیفری یعنی خطاهای پزشکی بپردازد، کوشش خود را معطوف به تحلیل و ارزیابی مفهوم، مبانی و راهکارهای حقوق کیفری ایران در قبال خطاهای پزشکی نموده است. در همین راستا، سوالات متعددی به ذهن متبادر می شود که این پژوهش به دنبال پاسخگویی به آن هاست، از جمله آنکه حدود و گستره ی سیاست جنایی ایران در قبال خطاهای پزشکی چگونه است، چه تمایزی میان خطای قابل پیش بینی و غیرقابل پیش بینی وجود دارد و اینکه چه راهکارهای حقوقی برای کاهش این خطاها و جبران خسارت زیان دیدگان در نظام کیفری ایران پیش بینی شده است. به نظر می رسد قانون گذار ایران، همچون سایر نظام های حقوقی دنیا، با پذیرش تفکیک میان «خطا» و «تقصیر»، نهادهایی نظیر برائت، احسان و اضطرار را برای ایجاد تعادل میان حمایت از حقوق بیماران و تامین امنیت حرفه ی پزشکان پیش بینی نموده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که باوجود این چارچوب، نظام حقوق کیفری ایران با کاستی هایی همچون ابهام در ارزیابی خسارت معنوی، عدم شفافیت در مسئولیت نهادهای درمانی و دشواری اثبات رابطه ی سببیت مواجه است که کارآمدی آن را با چالش جدی روبه رو ساخته است. درنهایت، اصلاح ماده ی ۴۹۵ قانون مجازات اسلامی، تدوین قانون جامع مسئولیت پزشکی و توسعه ی نظام بیمه ی اجباری مسئولیت پزشکی به عنوان مهم ترین راهکارهای تقویت سیاست جنایی تقنینی در این حوزه پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

خطای پزشکی ، تقصیر پزشکی ، مسئولیت کیفری پزشک ، برائت ، دیه ، سیاست جنایی ایران ، ماده ۴۹۵ قانون مجازات اسلامی