بررسی تطبیقی استصحاب در فقه شیعه و فقه شافعی

استصحاب یکی از مهم ترین اصول عملی در اصول فقه اسلامی است که در شرایط فقدان یا اجمال ادله اجتهادی، نقش تعیین کننده ای در رفع تحیر مکلف ایفا می کند. این اصل، مبتنی بر بقای حالت سابق در زمان شک لاحق است و در میان مذاهب اسلامی، با تفاوت هایی در مبانی، گستره اعتبار و شیوه کاربرد پذیرفته شده است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی تحلیلی و به روش تطبیقی، به بررسی مفهوم، ادله و کارکرد استصحاب در فقه شیعه امامیه و فقه شافعی می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که فقه شیعه با تکیه بر ادله عقلی مستقل و روایات معتبر، استصحاب را به عنوان اصلی عملی و بنیادین پذیرفته و دامنه اجرای آن را در احکام تکلیفی، وضعی و موضوعات خارجی گسترش داده است؛ در حالی که فقه شافعی با رویکردی محتاطانه تر، استصحاب را در حد یک دلیل تبعی و در قلمروی محدود معتبر می داند. این تفاوت ها ریشه در اختلافات روش شناختی دو مذهب در اصول فقه دارد.

کلیدواژه ها:

استصحاب ، اصول عملی ، فقه امامیه ، فقه شافعی ، شک فقهی ، استنباط حکم شرعی