حقوق بین الملل محیط زیست و مسئولیت شهرداری ها در مقابله با آلودگی شهری

آلودگی شهری یکی از مهم ترین چالش های حقوق بین الملل محیط زیست در قرن بیست ویکم است؛ چالشی که در محل تلاقی سلامت عمومی، عدالت زیست محیطی، توسعه پایدار، حقوق بشر، تغییر اقلیم و حکمرانی محلی قرار دارد. اگرچه حقوق بین الملل محیط زیست عمدتا دولت ها را مخاطب قرار می دهد، بخش مهمی از اجرای تعهدات زیست محیطی در سطح محلی و از طریق شهرداری ها محقق می شود. شهرداری ها در حوزه هایی مانند کنترل آلودگی هوا، مدیریت پسماند، حمل ونقل شهری، فاضلاب، آلودگی صوتی، فضای سبز، برنامه ریزی کاربری زمین، مدیریت بحران و مشارکت عمومی نقش مستقیم دارند. مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد حقوقی نهادی، جایگاه حقوق بین الملل محیط زیست را در تنظیم مسئولیت شهرداری ها برای مقابله با آلودگی شهری بررسی می کند. پرسش اصلی پژوهش آن است که اصول و قواعد حقوق بین الملل محیط زیست چگونه می توانند مسئولیت های شهرداری ها را در مقابله با آلودگی شهری شکل دهند، با وجود آنکه شهرداری ها در معنای کلاسیک تابع مستقیم حقوق بین الملل نیستند. یافته مقاله نشان می دهد که اصولی مانند پیشگیری، احتیاط، آلاینده پرداز، توسعه پایدار، ارزیابی اثرات زیست محیطی، دسترسی به اطلاعات، مشارکت عمومی، عدالت زیست محیطی و حق بر محیط زیست سالم، از طریق حقوق داخلی، سیاست های ملی، تعهدات حقوق بشری و سازوکارهای حکمرانی چندسطحی به مسئولیت های شهرداری ها تبدیل می شوند. نوآوری مقاله در ارائه الگوی «مسئولیت زیست محیطی چندسطحی شهرداری» است؛ الگویی که شهرداری را نه صرفا نهاد خدمات شهری، بلکه حلقه اجرایی تحقق تعهدات بین المللی دولت در زمینه محیط زیست، سلامت عمومی و شهر پایدار می داند. نتیجه مقاله آن است که بدون شهرداری های توانمند، پاسخ گو، داده محور و مشارکت پذیر، تعهدات بین المللی دولت ها در زمینه کاهش آلودگی شهری و حمایت از حق بر محیط زیست سالم در سطح زندگی روزمره شهروندان محقق نخواهد شد.

کلیدواژه ها:

حقوق بین الملل محیط زیست ، شهرداری ، آلودگی شهری ، آلودگی هوا ، پسماند شهری ، حق بر محیط زیست سالم ، عدالت زیست محیطی ، توسعه پایدار ، حکمرانی محلی ، شهر پایدار