مسئولیت بین المللی دولت ها در قبال آلودگی فرامرزی ناشی از فعالیت های صنعتی پرخطر

گسترش فعالیت های صنعتی پرخطر، در کنار آثار مثبت اقتصادی و توسعه ای، خطرهای جدی برای محیط زیست فرامرزی ایجاد کرده است. فعالیت هایی مانند صنایع شیمیایی، پالایشگاه ها، نیروگاه ها، معادن بزرگ، تاسیسات هسته ای و واحدهای صنعتی آلاینده ممکن است آثاری فراتر از قلمرو دولت منشا داشته باشند و موجب خسارت به محیط زیست، سلامت عمومی، منابع طبیعی و منافع دولت های دیگر شوند. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، به بررسی مسئولیت بین المللی دولت ها در قبال آلودگی فرامرزی ناشی از فعالیت های صنعتی پرخطر می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که مسئولیت دولت ها در این حوزه بر اصولی مانند منع ایراد خسارت فرامرزی، پیشگیری، مراقبت مقتضی، همکاری، اطلاع رسانی، مشورت، ارزیابی اثرات زیست محیطی و جبران خسارت استوار است. دولت ها هرچند حق دارند در قلمرو خود فعالیت صنعتی انجام دهند، اما این حق مطلق نیست و باید به گونه ای اعمال شود که موجب خسارت قابل توجه به دولت های دیگر نشود. همچنین، خصوصی بودن عامل آلاینده مانع مسئولیت دولت نیست؛ زیرا دولت ها مکلف اند فعالیت اشخاص خصوصی تحت صلاحیت خود را تنظیم و کنترل کنند. نتیجه پژوهش آن است که حقوق بین الملل معاصر بیش از آنکه صرفا بر جبران خسارت پس از وقوع آلودگی تاکید کند، رویکردی پیشگیرانه دارد و دولت ها را ملزم می سازد پیش از وقوع خسارت، خطرهای زیست محیطی فرامرزی را شناسایی، ارزیابی و مدیریت کنند.

کلیدواژه ها:

مسئولیت بین المللی دولت ها ، آلودگی فرامرزی ، فعالیت صنعتی پرخطر ، مراقبت مقتضی ، حقوق بین الملل محیط زیست ، جبران خسارت زیست محیطی