بحران اوکراین و جنگ روسیه از منظر حقوق بین الملل و نظریه های روابط بین الملل

بحران اوکراین و جنگ روسیه علیه این کشور از فوریه ۲۰۲۲، یکی از مهم ترین چالش های حقوقی، سیاسی و امنیتی نظام بین الملل معاصر به شمار می آید. این بحران اصول بنیادین حقوق بین الملل، از جمله منع توسل به زور، احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی دولت ها، حق تعیین سرنوشت، مسئولیت بین المللی، حقوق بشردوستانه بین المللی و کارآمدی نظام امنیت جمعی سازمان ملل متحد را با آزمونی جدی مواجه ساخته است. از منظر حقوق بین الملل، اقدام نظامی روسیه علیه اوکراین با اصل منع توسل به زور و اصل احترام به تمامیت ارضی دولت ها سازگار نیست و استناد روسیه به دفاع مشروع، حمایت از روس تباران و شناسایی جمهوری های خودخوانده دونتسک و لوهانسک، مبنای حقوقی کافی برای توجیه توسل به زور علیه یک دولت مستقل فراهم نمی کند. با این حال، فهم کامل بحران اوکراین تنها از طریق تحلیل حقوقی ممکن نیست، بلکه نیازمند توجه به رقابت های ژئوپلیتیکی، دغدغه های امنیتی، محدودیت های نهادی، هویت های متعارض و روایت های سیاسی طرف های درگیر است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، اسناد بین المللی، قطعنامه های سازمان ملل متحد و نظریه های روابط بین الملل، بحران اوکراین را از دو منظر حقوق بین الملل و نظریه های واقع گرایی، لیبرالیسم و سازه انگاری بررسی می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که بحران اوکراین بیانگر شکاف میان قواعد حقوقی و واقعیت های قدرت در نظام بین الملل است، اما در عین حال، اهمیت استمرار هنجارهای حقوق بین الملل، سازوکارهای پاسخ گویی و نقش نهادهای بین المللی در مقابله با نقض های شدید قواعد بین المللی را آشکار می سازد.

کلیدواژه ها:

بحران اوکراین ، حقوق بین الملل ، سازه انگاری ، لیبرالیسم ، منع توسل به زور ، مسئولیت بین المللی