حقوق بشر و امنیت و مخاصمات مسلحانه از منظر حقوق بین الملل

رابطه میان حقوق بشر، حقوق بشردوستانه بین المللی و امنیت، از مهم ترین مسائل حقوق بین الملل معاصر به شمار می آید. گسترش مخاصمات مسلحانه داخلی و فراملی، ظهور بازیگران غیردولتی، توسعه فناوری های نوین جنگی و افزایش استناد دولت ها به امنیت ملی، موجب شده است که مرز میان وضعیت عادی، وضعیت اضطراری و مخاصمه مسلحانه بیش از گذشته مبهم شود. در چنین شرایطی، این پرسش مطرح می شود که آیا حقوق بشر در زمان مخاصمه مسلحانه همچنان قابل اعمال است یا حقوق بشردوستانه بین المللی به عنوان قانون خاص جایگزین آن می شود. همچنین باید روشن شود که امنیت ملی تا چه اندازه می تواند مبنایی برای محدودسازی یا تعلیق حقوق بنیادین باشد. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر اسناد بین المللی، دکترین حقوقی و رویه مراجع قضایی بین المللی، به بررسی نسبت میان این سه حوزه می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که حقوق بشر و حقوق بشردوستانه بین المللی دو نظام مستقل اما مکمل اند و در وضعیت مخاصمه مسلحانه باید به صورت هم زمان و هماهنگ تفسیر شوند. همچنین امنیت ملی، هرچند هدفی مشروع برای دولت ها محسوب می شود، نمی تواند مجوز نقض حقوق غیرقابل تعلیق، اصول بنیادین کرامت انسانی و قواعد آمره حقوق بشردوستانه باشد. بر این اساس، حمایت موثر از انسان در وضعیت های جنگی و اضطراری مستلزم پذیرش هم زیستی حقوق بشر و حقوق بشردوستانه، کنترل حقوقی اقدامات امنیتی و تضمین پاسخ گویی دولت ها و اشخاص ناقض قواعد بین المللی است.

کلیدواژه ها:

امنیت ملی ، حقوق بشر ، حقوق بشردوستانه بین المللی ، وضعیت اضطراری ، کرامت انسانی