تحلیل تطبیقی مشروعیت و آثار اعدام های پیش از طلوع آفتاب در حقوق داخلی و اسناد بین المللی

اعدام به عنوان یکی از شدیدترین مجازات های سالب حیات، همواره محل بحث جدی در حوزه حقوق کیفری، حقوق بشر و مطالعات جرم شناسی بوده است. یکی از شیوه های خاص اجرای این مجازات در برخی نظام های حقوقی، تعیین زمان قبل از اذان صبح برای اجرای حکم است؛ زمانی که اغلب با محرمانگی، فشار روانی حداکثری بر محکوم علیه و محدودیت دسترسی او به وکیل و خانواده همراه است. این پژوهش با رویکردی حقوقی و جرم شناختی، به بررسی مشروعیت و آثار اجرای اعدام پیش از اذان صبح در نظام حقوقی ایران با تکیه بر قوانین داخلی از جمله قانون مجازات اسلامی و آیین دادرسی کیفری و همچنین در پرتو اسناد الزام آور بین المللی نظیر میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی و کنوانسیون منع شکنجه می پردازد. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و گزارش های سازمان های معتبر حقوق بشری از جمله عفو بین الملل و سازمان حقوق بشر ایران است. یافته ها نشان می دهد که این شیوه اجرا، علاوه بر ایجاد ابهام در انطباق با اصل کرامت انسانی و حق دادرسی عادلانه، می تواند نوعی رفتار غیرانسانی یا حتی مصداق شکنجه روانی تلقی شود. از منظر بین المللی، تعیین چنین بازه زمانی نه تنها فاقد پشتوانه صریح حقوقی است، بلکه می تواند در تعارض مستقیم با تعهدات بین المللی کشور مجری قرار گیرد. بخش پایانی پژوهش ضمن طرح ایرادات وارده به این رویه، پیشنهادهایی عملی برای تغییر یا حذف آن از فرآیند اجرای مجازات اعدام ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

اعدام ، اعدام پیش از اذان صبح ، حقوق بشر ، مشروعیت اعدام ، مجازات سالب حیات ، کرامت انسانی ، شکنجه روانی ، حقوق کیفری ایران ، اسناد بین المللی ، دادرسی عادلانه