بررسی چالش های حقوقی و قضایی در حوزه هوش مصنوعی و مسئولیت مدنی ناشی از تصمیمات الگوریتمی

گسترش هوش مصنوعی و نقش رو به افزایش تصمیمات الگوریتمی در حوزه های مختلف، نظام های حقوقی را با چالش های تازه ای در تعیین حدود مسئولیت مدنی مواجه کرده است. ویژگی هایی مانند خودمختاری نسبی، عدم شفافیت فرایندهای الگوریتمی و وابستگی شدید به داده ها، امکان شناسایی خطا، اثبات تقصیر و برقراری رابطه سببیت را به طور جدی دشوار می سازند. بررسی نظام حقوقی ایران نشان می دهد که قواعد سنتی مسئولیت مدنی به تنهایی پاسخگوی پیچیدگی های فناوری های نوین نیستند و نبود چارچوب قانونی مشخص، هم زیان دیدگان را با خلا حمایتی روبه رو می کند و هم برای توسعه دهندگان، نااطمینانی حقوقی ایجاد می نماید. مطالعه تطبیقی نظام های پیشرو، از جمله اتحادیه اروپا، ایالات متحده، آلمان و فرانسه، نشان دهنده ضرورت تنظیم گری اختصاصی، رویکردهای مبتنی بر مدیریت ریسک و پذیرش مسئولیت نوعی در سامانه های پرخطر است. این پژوهش نتیجه می گیرد که برای مواجهه موثر با مخاطرات تصمیمات الگوریتمی، تدوین قانون خاص، اصلاح قواعد سنتی و تقویت زیرساخت های نظارتی در ایران ضرورتی اجتناب ناپذیر است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، تصمیمات الگوریتمی ، مسئولیت مدنی ، تنظیم گری فناوری ، رابطه سببیت