تحلیل تطبیقی جایگاه شهادت زنان در فقه امامیه، مذاهب اهل سنت و حقوق موضوعه ایران

شهادت یکی از مهم ترین ادله اثبات دعوا در نظام های حقوقی و فقه اسلامی است و نقش اساسی در کشف حقیقت، تحقق عدالت و حمایت از حقوق اشخاص دارد. در میان مباحث مرتبط با ادله اثبات دعوا، جایگاه شهادت زنان از دیرباز مورد توجه فقهای مذاهب اسلامی بوده و اختلاف دیدگاه هایی درباره نصاب، قلمرو و شرایط پذیرش آن در دعاوی مختلف مطرح شده است. این اختلاف نظرها علاوه بر تاثیرگذاری بر مباحث فقهی، در قوانین موضوعه جمهوری اسلامی ایران نیز انعکاس یافته و ضرورت بررسی تطبیقی این موضوع را دو چندان کرده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی جایگاه شهادت زنان در فقه امامیه، مذاهب اهل سنت و حقوق موضوعه ایران، به بررسی مبانی فقهی و حقوقی پذیرش شهادت زنان و تحلیل وجوه اشتراک و افتراق دیدگاه ها می پردازد. این تحقیق با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که گرچه اصل اعتبار شهادت زنان در فقه اسلامی مورد پذیرش است، اما در خصوص نصاب و قلمرو آن، میان فقه امامیه و مذاهب چهارگانه اهل سنت تفاوت هایی وجود دارد. این تفاوت ها عمدتا ناشی از اختلاف در برداشت از آیات قرآن کریم، روایات و مبانی اجتهادی است. همچنین بررسی قوانین جمهوری اسلامی ایران بیانگر آن است که قانون گذار عمدتا از دیدگاه مشهور فقه امامیه تبعیت کرده، هرچند در برخی موارد، ظرفیت های اجتهادی برای تفسیر و توسعه مقررات قابل مشاهده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که مطالعه تطبیقی دیدگاه های فقهی، ضمن تبیین مبانی اختلاف آراء،می تواند در فهم بهتر فلسفه احکام مربوط به شهادت زنان و ارائه راهکارهای حقوقی متناسب با نیازهای جامعه معاصر موثر باشد و زمینه را برای بهره گیری از ظرفیت های اجتهاد پویا در چارچوب موازین شرعی فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

شهادت زنان ، فقه امامیه ، مذاهب اهل سنت ، ادله اثبات دعوا ، حقوق موضوعه ایران ، اجتهاد