تحلیل حقوقی اعتبار و قابلیت اجرای قراردادهای هوشمند مبتنی بر بلاکچین در حقوق ایران با رویکرد تطبیقی

گسترش فناوری بلاکچین و ظهور قراردادهای هوشمند، یکی از مهم ترین تحولات حقوق قراردادها در عصر دیجیتال محسوب می شود. قراردادهای هوشمند مجموعه ای از دستورات رایانه ای هستند که بر بستر بلاکچین اجرا شده و در صورت تحقق شرایط از پیش تعیین شده، تعهدات قراردادی را به صورت خودکار اجرا می کنند. این ویژگی، اگرچه موجب افزایش سرعت، شفافیت و کاهش هزینه های معاملاتی شده است، اما پرسش های مهمی را درباره اعتبار حقوقی، نحوه تشکیل قرارداد، امکان فسخ، تفسیر مفاد و جبران خسارات ناشی از خطاهای فنی مطرح ساخته است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی تطبیقی، اعتبار و قابلیت اجرای قراردادهای هوشمند مبتنی بر بلاکچین را در حقوق ایران مورد بررسی قرار می دهد. در این راستا، ابتدا ماهیت حقوقی قراردادهای هوشمند و نسبت آن ها با قواعد سنتی قراردادها تحلیل شده و سپس امکان انطباق آن ها با شرایط اساسی صحت معاملات در حقوق ایران ارزیابی گردیده است. همچنین با مطالعه رویکرد برخی نظام های حقوقی پیشرو، چالش های حقوقی مرتبط با اجرای خودکار، اشتباهات ناشی از کدنویسی، اثبات قرارداد و انحلال تعهدات قراردادی بررسی شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که قراردادهای هوشمند، علی رغم تفاوت های فنی با قراردادهای سنتی، در صورت احراز شرایط اساسی صحت معاملات، قابلیت شناسایی و اجرای حقوقی در نظام حقوقی ایران را دارند. با این حال، برخی ویژگی های خاص این قراردادها، به ویژه اجرای خودکار و وابستگی به کدهای برنامه نویسی، ضرورت بازنگری در برخی قواعد سنتی حقوق قراردادها و تدوین مقررات تکمیلی را آشکار می سازد.

کلیدواژه ها:

قرارداد هوشمند ، بلاکچین ، حقوق قراردادها ، اعتبار قرارداد ، اجرای خودکار ، حقوق تطبیقی