حدود مسئولیت مدنی معلمان در قبال خسارات وارده بر دانش آموزان

این پژوهش با هدف رفع خلاهای قانونی و ارائه چارچوبی شفاف برای تعیین مسئولیت مدنی معلمان و جبران خسارت دانش آموزان انجام شده است. پرسش محوری آن، تعیین معیار مسئولیت معلم در قبال خسارات وارده و سازوکار جبران آن بر اساس حقوق موضوعه و فقه ایران است. بررسی مبانی فقهی و حقوقی (قواعد اتلاف، تسبیب، لاضرر و اقدام) و تحلیل شرایط تشکیل دهنده مسئولیت مدنی معلم (تقصیر، رابطه سببیت و خسارت) با روش تحلیل-توصیفی و با استناد به قوانین مدنی، مسئولیت مدنی، آیین نامه های آموزشی، نظریات مشورتی و منابع فقهی صورت گرفته است. با انجام این پژوهش، به این نتیجه رسیده شد که معلم تنها در صورت احراز تقصیر در نظارت به عنوان سبب مستقیم حادثه مسئول است؛ در غیر این صورت، مسئولیت بر عهده ولی دانش آموز (مطابق قاعده فقهی «الاعرج و الاعمی...» ) قرار می گیرد. در موارد تقصیر معلم حین انجام وظایف رسمی، مسئولیت به موجب قاعده تبعیت (ماده ۱۲ قانون مسئولیت مدنی) بر عهده موسسه آموزشی است و موسسه می تواند در صورت تقصیر شخصی معلم، به وی رجوع کند. اگرچه قواعد عمومی مسئولیت مدنی قابل اعمال هستند، اما کافی و شفاف نیستند و موجب اختلاف در آراء و تضییع حقوق می شوند. لذا با توجه به یافته های تحقیق، یکی از مهم ترین چالش های این حوزه، تدوین قانون خاص ضمن تعریف دقیق «وظیفه مراقبت و نظارت معلم» با معیارهای عینی، تعیین ضمانت اجرای مدنی مشخص برای تخلف از این وظایف، الزام به بیمه مسئولیت مدنی برای تمام موسسات آموزشی و پیش بینی داوری تخصصی در آموزش و پرورش برای رسیدگی سریع به دعاوی می باشد.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی ، تقصیر ، جبران خسارت ، دانش آموزان ، آموزش و پرورش