امکان سنجی فقهی-حقوقی مطالبه «اجرت المثل ایام زوجیت» بابت مشارکت زوجه در کسب وکارهای مجازی همسر (تولید محتوا و مدیریت صفحات)

با توسعه اقتصاد دیجیتال، ماهیت کار خانگی زنان دچار تحول شده و بخش قابل توجهی از فعالیت های زوجه از امور سنتی به مشارکت در کسب وکارهای مجازی همسر (نظیر تولید محتوا، مدیریت صفحات و بازاریابی) تغییر یافته است. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی، امکان سنجی فقهی-حقوقی مطالبه «اجرت المثل ایام زوجیت» بابت این خدمات نوین را بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد بر اساس قواعد متقن فقهی همچون «احترام عمل مسلمان» و «استیفاء»، این خدمات خارج از تکالیف شرعی زوجه بوده و به دلیل ماهیت کاملا تجاری، اصل بر عدم تبرع (رایگان نبودن) است. در حقوق موضوعه نیز، تبصره الحاقی ماده ۳۳۶ قانون مدنی ظرفیت شمول بر این فعالیت ها را دارد؛ اما محاکم خانواده به دلیل ناآشنایی با اقتصاد سایبری و فقدان ادله سنتی، در اثبات و تقویم این خدمات با چالش مواجه اند. پژوهش حاضر نتیجه می گیرد که پذیرش ادله الکترونیک، ارجاع امر به کارشناسان فناوری اطلاعات (به جای کارشناسان سنتی نفقه) و بهره گیری از راهکارهای پیشگیرانه حقوقی نظیر انعقاد قراردادهای مستقل کاری یا درج شروط صریح ضمن عقد نکاح، برای صیانت از حقوق اقتصادی زوجه در عصر جدید ضروری است.

کلیدواژه ها:

اجرت المثل ، کسب وکار مجازی ، اقتصاد خانواده ، قاعده استیفاء ، حقوق زوجه ، ادله الکترونیک