تحلیل فقهی-حقوقی تصرفات مالی والدین در درآمدهای حاصل از پدیده “کودکان بلاگر” با محوریت تحدید دایره ولایت قهری

گسترش روزافزون شبکه های اجتماعی و ظهور پدیده «شیرنتینگ» (Sharenting)، منجر به پیدایش مفهوم جدیدی تحت عنوان «کودکان بلاگر» یا «اینفلوئنسرهای خردسال» شده است. در این پدیده، والدین با مدیریت صفحات مجازی و انتشار هدفمند تصاویر و روزمرگی های کودکان خود، به درآمدهای نجومی از طریق تبلیغات و حمایت های مالی (اسپانسرینگ) دست می یابند. خلا تقنینی موجود در نظام حقوقی ایران پیرامون وضعیت مالکیت این درآمدها و نحوه تصرف والدین در آن ها، چالش های فقهی و حقوقی متعددی را به همراه داشته است. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع فقه امامیه و قوانین موضوعه ایران، در پی پاسخ به این پرسش است که ماهیت این درآمدها چیست و حق مالکیت آن به چه کسی تعلق دارد؟ یافته های این پژوهش در دو بخش ابتدایی نشان می دهد که اولا، فعالیت کودک در فضای مجازی نوعی «کار» و بهره برداری تجاری از «حق تصویر» محسوب می شود؛ ثانیا، بر اساس «قاعده احترام مال و عمل مسلمان» و به رسمیت شناختن ارزش مالی حقوق شخصیتی، درآمدهای حاصل از این صفحات مطلقا متعلق به دارایی کودک است. نقش والدین در این میان، صرفا نقش مدیریتی (نمایندگی قانونی/ولایت قهری) است و مدیریت صفحه سبب انتقال مالکیت درآمدهای حاصل از شهرت و تصویر کودک به والدین نمی گردد.

کلیدواژه ها:

کودکان بلاگر ، ولایت قهری ، بهره کشی اقتصادی ، حق تصویر ، غبطه مولی علیه ، فقه امامیه